فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول بخش معدن
دانشگاه ها و اساتيد معدن
آموزش علوم رشته معدن
آموزش نرم افزارهاي معدني
معرفي معادن سراسر دنيا
مراکز تحقيقاتي بخش معدن
آشنايي با تجهيزات معدني
بانک مقالات رشته معدن

معرفي متخصصين معدني

پروژه هاي تحقيقاتي معدن

رده بندي سايتهاي معدني
پايان نامه هاي دانشجويي
نشريات و کتابهاي معدني
معرفي شرکتهاي معدني
گالري عکسهاي معدني
 
 

عنوان: ويژگيهاي هيدروديناميکي سفره آب زيرزميني

نويسنده: سعيد فهيمي، سعيد انصاري، مرتضي اکبري       ايميل: geoaria@yahoo.com 

منبع اطلاعاتي: gsim.blogfa.com             تاريخ نگارش: 14/01/1387

عکس
 

 

گالري تصاوير

 

مطالب مرتبط 1

 

مطالب مرتبط 2

 
 
 

آب شناسان با بررسي نحوه ورود آب زيرزميني به چاه ، به روشهاي مختلف ، مخصوصا با استفاده از آزمايش پمپاژ و اندازه‌گيري پايين رفتن سطح آب ، برخي از مهمترين ويژگيهاي سفره آب را تعيين مي‌کنند. اين ويژگيها که به ضرايت هيدروديناميکي سفره آب موسوم‌اند اطلاعات ذيقيمتي در مورد آب زيرزميني بدست مي‌دهند.

مهمترين ضرايب هيدروديناميکي سفره آب زيرزميني عبارتند از:

      ●   آبدهي ويژه: مصرف مقدار آبي است که بر اثرنيروي ثقل مي‌تواند از لايه آبدار خارج شود.

      ●   ضريب ذخيره: رابطه بين پايين رفتن سطح استيابي با برداشت آب از سفره را مشخص مي‌کند.

      ●   آبدهي مجاز: حداکثر مقدار برداشت ساليانه آب را که نتيجه نامطلوب به همراه ندارد، مشخص مي‌کند.

      ●   ضريب نفوذپذيري: توانايي محيط را براي عبور دادن آب مشخص مي‌سازد.

      ●   ضريب قابليت انتقال: توانايي ستوني به ارتفاع ضخامت سفره آب و در عوض واحد را در انتقال آب نشان مي‌دهد.

◄   پمپاژ:
با آغاز پمپاژ و استخراج آب از چاه ، سطح آب زيرزميني يا پيزومتريک ، در اطراف چاه به تدريج پايين مي‌رود و فرورفتگي مخروطي شکلي ايجاد مي‌شود. بر اثر پايين رفتن سطح آب در اطراف چاه ، جريان طبيعي آب زيرزميني تغيير مي‌کند و آب اطراف و نقاط دورتر با سرعتي بيشتر به سمت چاه جريان مي‌يابد. گسترش و عمق مخروط افت به دبي و مدت زمان پمپاژ و مشخصات هيدروديناميکي سفره آب بستگي دارد. با گذشت زمان سرعت گسترش و عميق شدن مخروط افت کاهش مي‌يابد. در هر زمان منطقه‌اي از اطراف چاه تحت تاثير پمپاژ قرار مي‌گيرد، که به آن منطقه يا دايره تاثير و شعاع آن را شعاع تاثير مي‌گويند.
با توجه به مشخصات هيدروليکي سفره آب و مقدار دبي آب استخراجي از چاه ، ممکن است پس از مدتي که از آغاز پمپاژ گذشت، سطح پايين رونده آب درون چاه ثابت شود. در اين حالت سطح آب درون چاه را سطح ديناميک مي‌گويند. بر طبق تعريف افت کلي عبارت از فاصله قائم بين سطح استيابي اوليه و کف مخروط افت تثبيت شده‌است. در صورتي مي‌توان از يک چاه بطور دائم بهره‌ برداري کرد که با توجه به نوع زمين و مقدار استخراج آب ، عمق چاه طوري اتتخاب شود که سطح آب زيرزميني هيچگاه از ته چاه پايينتر نرود. گسترش افقي مخروط افت مي‌تواند تا 10 برابر عمق چاه يابيشتر نيز بشود. ايجاد مخروط افت گسترده مي‌تواند نشست زمين را به همراه داشته باشد.
پمپاژ منظم آب از يک چاه با دبي ثابت و انجام برخي اندازه ‌گيريهاي همزمان ، قادر است اطلاعات ذيقيمتي از وضعيت آب هاي زير زميني و ضرايب هيدروديناميکي سفره آب بدست دهد. ساده‌ترين اين اندازه‌ گيريها تعيين ميزان آبدهي است، که عبارت از مقدار آب استخراجي در واحد زمان است. در صورتي که مقدار پايين رفتن سطح استيابي را در فواصل زماني اندازه بگيريم، زماني خواهد رسيد که سطح استيابي تقريبا ثابت مي‌شود. در اين حالت مقدار آب ورودي به چاه برابر مقدار آب پمپاژ شده است. در اينجا نسبت دبي پمپاژ به افت حاصل از آن ، برآوردي از ظرفيت ويژه است که معياري براي مقايسه قدرت آبدهي دو يا چند چاه است. مقدار ظرفيت ويژه وابسته به قابليت انتقال است.

آزمايش پمپاژ معمولا در چند مرحله انجام مي‌شود و در هر مرحله پمپاژ با دبي معين ، آن اندازه ادامه مي‌يابد تا سطح آب در چاه ثابت شود، سپس اين عمل با دبي بيشتر تکرار مي‌شود و در هر مرحله مقدار افت کلي تعيين مي‌شود. از اين اطلاعات مي‌توان جهت محاسبه آبدهي مجاز استفاده کرد. در شرايطي که پس از پاپان پمپاژ سطح استيابي به‌جاي اول خود باز نگردد. مصرف پمپاژ بيش از حد است. از يک سفره آب بايد آن اندازه برداشت نمود که موجب افت دائمي سطح استيابي شود. در غير اين صورت ممکن است مخارج استخراج آب از حد قابل قبول فراتر برود. ضرايب هيدروديناميکي ، که معمولا توسط بررسي نحوه ورود آب به چاه و آزمايش پمپاژ تعيين مي‌شود، کاربردهاي زيادي در بررسيهاي اکتشافي آب زيرزميني و نحوه بهره‌ برداري از آن دارد.

◄   مهمترين کاربردهاي ضريب هيدروديناميک:

      ●   تعيين فاصله مجاز چاهها و قناتها از يکديگر

      ●   تعيين اثر پمپاژ چاههاي مجاور به روي يکديگر در زمان بهره ‌برداري

      ●   برنامه‌ريزي براي بهره ‌برداري از آب چاهها براي مصارف مختلف

      ●   تعيين اثر ساختهاي زمين شناسي بر روي افت آب در چاهها

      ●   رسم منحنيهاي هم افت در اطراف چاههاي پمپاژ شده

      ●   تعيين حجم کل آبي که زمين مي‌تواند براي مدت چندين سال براي امور مختلف تامين کند.

      ●   تعيين ميزان آب نفوذ کرده به داخل زمين

◄   بيلان آب:
آخرين مرحله در مطالعه آبهاي زيرزميني برقراري معادله بيلان آب يا تعادل هيدرولوژيکي در حوضه مورد مطالعه است. بيلان آب از مفاهيم اساسي در هيدرولوژي است و با تعيين مقادير کمي اجزا آن مي‌توان تاثير دخالت انسان را در چرخه طبيعي آب و همچنين نحوه صحيح بهره ‌برداري از منابع آب ، روشن کرد. براي آنکه منابع آب زيرزميني به طور نامحدود قابل بهره‌برداري باشد. بايد بين تمام آبهاي ورودي به حوضه و آبهاي خروجي از آن تعادل هيدرولوژيکي وجود داشته‌باشد. از يک سفره مقدار معيني آب مي‌توان استخراج کرد که آبدهي مجاز نام دارد. آبدهي مجاز مقدار آبي است که مي‌توان ساليانه از يک سفره آب زيرزميني برداشت نمود بدون آنکه نتيجه نامطلوبي از نظر تامين آب به بار ايد.
متخصصان آبهاي زيرزميني براي تعيين مقدار آب زيرزميني قابل بهره ‌برداري ساليانه يک منطقه ابتدا بايد بيلان آب منطقه ، يعني شرايط تعادل هيدرولوژيکي آن را بدست آورند. اين عمل را مي‌توان با تعيين مقدار بارش ساليانه در حوضه هاي آبريز و کسر مقاديري که به صورت تبخير يا تعرق و يا بوسيله آبهاي جاري از منطقه خارج مي‌شود و مقدار آبهايي که به داخل زمين نفوذ کرده‌اند، بدست آورد. اين محاسبه را مي‌توان به صورتي ديگر از جمله با بررسي تغييرات سطح آب در چاههاي موجود در منطقه نيز انجام داد.
 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت