فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

معرفي آثار تاريخي ايران
معرفي آثار تاريخي جهان
جاذبه هاي گردشگري
شهرها و استانهاي ايران
افسانه ها و آثار تاريخي
عجائب هفتگانه جهان
موزه هاي ايران  و جهان
خريد بليط قطار و هواپيما
هتل ها و مهمانسراها
آژانس هاي مسافرتي
گالري عکسهاي گردشگري
گالري عکسهاي تاريخي
 
 

عنوان: قلعه رودخان فومن

نويسنده: امير حسين مسعودي       ايميل:

منبع اطلاعاتي: نشريه الكترونيك سرزمين پارسي  تاريخ نگارش: 01/03/1387

عکس
 

 

گالري تصاوير

 

- - - - -

   
 
 

◄   دژي در ميان ابر و جنگل:
رودخان نام قلعه‌اي تاريخي متعلق به دوره سلجوقيه که برفراز ارتفاعات جنگلي شهرستان فومن در روستاي رودخان در 20 كيلومتري جنوب غربي شهر فومن، در استان گيلان است. اين قلعه با 3.6 هكتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستاي رودخان قرار دارد.ديوار قلعه 1500 متر طول دارد و در آن 5 برج قرار گرفته شده است. در دورهٔ سلجوقيان اين قلعه تجديد بنا شده و از پايگا ههاي مبارزاتي اسماعيليان بوده است. بر روي سردر ورودي آن درج شده است كه اين قلعه در سال 918 تا 921 هجري قمري براي سلطان حسام الدين اميردباج بن امير علا ءالدين اسحق تجديد بنا شده است. اين كتيبه در موزهٔ گنجينهٔ رشت نگهداري مي شود. اين قلعه در ارتفاعي بين 665 تا 715 متر از سطح دريا واقع شده است و در كنار آن رودخانه اي با همين نام جاري است .
براي رسيدن به قلعه پس از عبور از شهر فومن، روستاهاي گشت، کردمحله، گشت رودخان، سياه کش، سيدآباد و قلعه رودخان در جاده اي که نيمي از آن آسفالت و نيمي ديگر خاکي است بايد طي مسير کرد و به روستاي حيدرآلات که جاده اي اتومبيل رو به آن ختم مي شود، رسيد. از اينجا تا قلعه را بايد با پاي پياده که حدود ۵کيلومتر است طي کرد. زمان لازم براي طي کردن اين مسير با پاي پياده حدود يک ساعت و نيم است که مقداري از آن را از طريق پله هاي احداثي بايد طي کرد.

ارتفاع قلعه بين 665 تا 715 متر از سطح دريا ميباشد. در سمت راست قلعه، رودخانه‌‏اي به همين نام قرار دارد که از ارتفاعات، سرچشمه گرفته و آب آن از جنوب به شمال در جريان است.

 

 

 

◄   وجه تسميه قلعه رودخان:

چون اين قلعه تاريخي در كنار رودخانه اي بنا شده به قلعه رودخان معروف است. كلمه رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان يعني قلعه اي كه در نزديكي رودخانه است. اين قلعه در ادوار تاريخي به نامهاي قلعه "هزار پله"،چون اين قلعه تاريخي در كنار رودخانه اي بنا شده به قلعه رودخان معروف است. كلمه رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان يعني قلعه اي كه در نزديكي رودخانه است.
اين قلعه در ادوار تاريخي به نامهاي قلعه "هزار پله"، "حسامي" و "سكسار" نيز ناميده شده است. موقعيت جغرافيايي:قلعه عظيم رودخان يكي از با شكوه ترين بناهاي تاريخي گيلان است. اين دژ بر فراز كوهي در 25 كيلومتري جنوب غرب شهر فومن در محدوده دهستان گوراب پس، از توابع بخش مركزي شهرستان فومن قرار دارد. ارتفاع قلعه از سطح درياهاي آزاد بين 655 تا 715 متر است كه در خط الراس يكي از ارتفاعات منطقه با نام محلي "قلعه ژيه" واقع شده است.
در جهت شمال غرب قلعه، رودخانه اي به همين نام جاري است كه از ارتفاعات پشت كوه و ماسوله داغ تالش _ حد فاصل استان گيلان و زنجان _ سرچشمه ميگيرد. ارتفاع قلعه از شهر رشت 680 متر است. در جهت شمالي قلعه، رودخانه اي به نام قلعه رودخان وجود دارد كه با باران اندكي هم آب آن دو برابر ميشود، به طوريكه آب نسبتا زياد اين رودخانه در گذشته مانع حركت سربازاني بوده كه به طرف اين قلعه مي رفته اند. جنگلهاي انبوه قديمي نيز مانع ديگري براي حركت مردان جنگلي بوده است، به همين خاطر اين دژ در دوران آباداني ممتد خود كمتر مورد حمله متجاوزين قرار گرفته است.

گردشگران و علاقه مندان به ديدن قلعه، بعد از شهر فومن جاده آسفالته مسير قلعه را در جهت جنوب طي ميكنند و پس از عبور از روستاهاي گشت، كرد محله، گشت رودخان، سيه كش، گوراب پس، ملسكام، سعيد آباد و قلعه رودخان به روستاي حيدرآلات ميرسند و پس از گذر از ميان اين روستا، جاده را تا اراضي پارك جنگلي قلعه رودخان مي پيمايند و بالاخره مسير 1.5 كيلومتري صعود تا قلعه را با پاي پياده و از طريق پله هاي احداث شده طي ميكنند .

 


◄   پيشينه تاريخي قلعه رودخان:

با اينكه قلعه رودخان مدتها تخت سلطنت و مركز حكمراني حكام گيلاني بيه پس بوده، در متون تاريخي و جغرافيايي گيلان تا قبل از قرن دهم هجري نامي از اين قلعه به ميان نيامده. تنها عبدالفتاح فومني در كتاب تاريخ گيلان يكبار از كوه قلعه رودخان ياد ميكند و مينويسد: "اميره شاهرخ و كامياب، پسران اميره سالار و بني اعمام حسين خان بودند كه به دستور حسن خان كهدمي در كوه قلعه رودخان كشته شدند." سلاطين اسحاقوند كه از سال 550 تا 1002 ه.ق بر قسمت اعظم اين مناطق حكمراني داشته و نسبت خود را به اشكانيان مي رساندند. از اين قلعه با توجه به موقعيت دفاعي ممتاز و سوق الجيشي آن، به عنوان مقر فرمانروايي خود استفاده كرده و به دفعات در تجديد بنا و مرمت آن همت گماشته اند. به طوريكه اين قلعه در فاصله سالهاي 918 تا 921 ه.قبه دستور سلطان حسام الدين اميره دباج بن اميرعلاالدين اسحاقي مرمت گرديده و از آن زمان به بعد به نام "قلعه حسامي" نيز معروف شده است.

هدايت خان حاكم فومن در سال 1175 ه.ق در زمان قيامش عليه كريم خان زند به تعمير قلعه رودخان پرداخت و با تجهيز آن به توپهاي جنگي، آنرا براي دفاع از خود آماده نمود. قدمت اين قلعه به دوره سلجوقي برميگردد، البته تمامي اين قلعه بزرگ در يك زمان ساخته نشده است بلكه در دوره هاي بعدي مرمت و بازسازيهايي روي آن صورت گرفته است. ويژگي هاي معماري قلعه رودخان با مساحتي در حدود 2.6 هكتار، سراسر كوه را به وسيله 52 برج و بارو و ديواري به طول 1550 متر كه از پستي و بلنديهاي كوه وعوارض طبيعي تبعيت كرده، احاطه ميكند. اين بنا به وسيله سنگ و آجر ساخته شده و در بخشهاي آسيب پذير و نقاط حساس، سنگ با ملات ساروج به كار رفته اما در مسير اطاقها، برجها و سقفهاي گنبدي شكل از آجر، گچ و ملات ساروج استفاده شده است. ارتفاع ديوارها متفاوت و از 3 تا 10 متر متغير است و در نقاط نفوذپذير قلعه، ديوارها و باروها قطور و ارتفاع بيشتري دارند. انتخاب مكان مناسب، بهره گيري از مصالح مقاوم، استفاده از شيوه هاي مختلف معماري و ايجاد اشكال هندسي متنوع، عظمت خاصي به اين مجموعه داده است . فرم كلي قلعه نامنظم است و از دو بخش شرقي و غربي تشكيل شده است .
 

      +   بخش غربي: شامل دروازه ورودي، چشمه، حوض، آب انبار و سردخانه، حمام، آب ريزگاه، شاه نشين و تعدادي واحد مسكوني كه به وسيله برج و باروهايي محصور شده اند. قلعه كلا داراي دو ارگ و شانزده قراول خانه است. ارگ يا شاه قلعه در دو طبقه و از آجر ساخته شده؛ قراول خانه ها به صورت دو طبقه با نورگيرها و روزنه هاي متعدد مسلط بر محيط اطراف است. در ورودي يا دروازه قلعه، شمالي است و در دو طرف آن دو برج توپر بسيار عظيم ساخته شده است كه در گذشته بر بالاي آن كتيبه اي نصب شده بود. اين كتيبه در حال حاضر در موزه رشت 1 نگهداري ميشود.

 

      +   بخش شرقي:
مساحت بخش شرقي كمتر از بخش غربي است. بناهاي موجود در آن بيشتر جنبه نظامي داشته و شامل دروازه ورودي با دو برج بزرگ، زندان، تعدادي واحد مسكوني و در اضطراري(دزد در) است. در ديوار شمالي و جنوبي قلعه و در فواصل نامنظم، برجهايي است كه بالاي آنها اطاقهاي هشت ضلعي، از آجر ساخته شده(ديوارهاي قلعه، شصت و پنج برج نگهباني دارد) و در ديوارها، منافذ و تركشهايي براي ديده باني و براي ريختن مواد مذاب و تيراندازي، تعبيه شده است. از وجوه جالب توجه در معماري قلعه رودخان، كاربرد طاقهاي جناغي و انواع مختلف آن و نيز طرحهاي آجركاري و سنگ چيني است كه نشان از دقت نظر سازندگان آن دارد.

 

 

 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت