فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول بخش پزشکي
دانشگاه ها و اساتيد پزشکي
آموزش علوم رشته پزشکي
نرم افزارهاي رشته پزشکي
مراکز تحقيقاتي پزشکي
پروژه تحقيقاتي بخش پزشکي
رده بندي سايتهاي پزشکي
متخصصين رشته پزشکي
بانک مقالات رشته پزشکي
پايان نامه هاي دانشجويي
مجلات و نشريات پزشکي
گالري عکس بخش پزشکي
 
 

عنوان: بيماري ميگرن

نويسنده: دکتر وحيد صادقي هشجين               ايميل: info@vsadeghi.com

منبع اطلاعاتي: vsadeghi.blogfa.com post-397            تاريخ نگارش: 30/02/1388

 

 

گالري تصاوير

 

- - - -

   
 
 

ميگرن يکي از گونه‌هاي سردرد است. بيشتر کسانيکه به ميگرن دچار هستند، دچار حمله‌هاي پي در پي سردرد براي مدت چندين سال مي‌باشند. سر درد ميگرن بيشتر به گونه تپش‌دار بوده که بيشتر باميگرن - فيزيوتراپيست وحيد صادقي تهوع و نارسايي بينايي نيز همراه است. گر چه بيشتر موراد ميگرن مي‌تواند شديد باشد ولي هر سردرد شديدي ميگرن نبوده و گاهي سردرد ميگرن به گونه يک درد خفيف خود را نشان مي‌دهد.

◄   چرايي ايجاد ميگرن
هنوز پس از سال‌ها پژوهش چرايي ايجاد اين سردرد مشخص نشده‌است. درد ميگرن در اثر تورم رگ‌هاي خوني و اعصاب اطراف مغز که به ساقه مغز سرشناس است ايجاد مي‌شود.بنظر مي‌ايد يک ماده شيميايي موجود در مغز بنام سروتونين نقش اصلي را در اين بيماري داشته باشد، گرچه هنوز عاملي که مايه اين دگرگوني‌هاي در فعاليت ساقه مغز و سطح سروتونين مي‌شود بخوبي شناخته نشده‌است.

◄   نشانه‌هاي بيماري
ميگرن يک سردرد تپش‌دار است که مي‌تواند در يکسو يا هر دو سوي سر ايجاد شود. سردرد ميگرن بيشتر با تهوع، استفراغ، و يا کاهش اشتها همراه است. فعاليت فيزيکي و ورزش، نورهاي درخشان و يا صداهاي بلند مي‌توانند سردرد را بدتر کنند و بيشتر فرد دچار سردرد ميگرن، پس از آغاز سردرد به محلي تاريک، آرام و خنک مي‌رود تا سردرد او رفع شود. بيشتر حمله‌ها ميگرن ميان ۱۲-۴ ساعت درازاي مي‌کشد اگر چه در اين زمان مي‌تواند کوتاهتر و بلندتر از مدت ذکر شده باشد. يکي از ويژگي‌هاي بي همتاي ميگرن احساس غير معمولي مي‌باشد که پيش از آغاز حمله به فرد دست مي‌دهد و به آن پيش درآمد مي‌گويند. نشانه‌ها پيش درآمد مي‌تواند دربرگيرنده خستگي، گرسنگي و يا احساس خشم باشد. همچنين ميگرن داراي پس اثر نيز بوده که پس از حمله اين احساس به فرد دست داده و دربرگيرنده احساس تهي شدن از انرژي بوده که ممکن است براي يک تا دو روز پس از يک حمله شديد ميگرن ادامه يابد. البته بايد يادآور شد که همگي کسانيکه مبتلا به ميگرن هستند دچار پيش درآمد يا پس اثر ميگرن نمي‌شوند.

يک ويژگي ديگر ميگرن که البته در بيماري صرع نيز مي‌شود ديده شود وجود نشانه‌هاي پيشين يا ايورا (Aura) مي‌باشد. اين نشانه‌ها مقدماتي کمي پيش از حمله ميگرن رخ داده و به گونه اختلال بينايي، تاري ديد و يا ديدن نورهاي ضرباندار و چشمک زن مي‌باشد.اين نشانه‌ها که نزديک ۳۰-۱۵دقيقه درازاي مي‌کشند به فرد هشدار مي‌دهند که سردرد ميگرن بزودي آغاز خواهد شد. گاهي نشانه‌ها مقدماتي حواس شنوايي، بويايي و يا چشايي را درگير مي‌کند. البته علايم مقدماتي هم همانند پيش درآمد و يا پس اثر در تمام کسان دچار به ميگرن رخ نداده و خيلي موارد ميگرن بدون علايم مقدماتي رخ مي‌دهد و از آن جالبتر اينکه برخي از موارد نشانه‌ها مقدماتي نيز بدون حمله ميگرن پس از آن رخ مي‌دهد.
در موارد نادري نيز ميگرن به گونه نشانه‌ها نورولوژيک غير معمول همانند گيجي، کاهش بينايي، حالت سوزن سوزن شدن و کرختي و سستي و ... بروز مي‌کند.
حمله ميگرن گاهي بدست برخي از فعاليت‌ها، غذاها، بوها و حتي احساسات تحريک شده بروز مي‌کند. همچنين برخي از بيماران زماني که دچار استرس مي‌شوند، حمله ميگرن به سراغ آنها مي‌ايد در حاليکه عده‌اي ديگر پس از اينکه استرس آنها رفع شد، مي‌شود دچار حمله ميگرن شوند (براي نمونه روز پس از يک آزمون و يا ملاقات مهم). زنان نيز به تجربه در مي‌يابند که حمله‌ها ميگرن آنها در زمان نزديکي‌هاي قاعدگي بدتر مي‌شود و شديدتر است.

◄   تشخيص
پزشک بيشتر از روي تاريخچه پزشکي بيمار و معاينه فيزيکي او ميگرن را تشخيص مي‌دهد و کسان دچار ميگرن در بيشتر موارد معاينه فيزيکي و معاينه عصبي طبيعي دارند. هيچ آزمايش مخصوصي براي تشخيص ميگرن نيست و آزمايش‌هايي همانند CT اسکن و MRI مغز بيشتر طبيعي هستند. البته مي‌شود پزشک آزمايش‌هاي ديگري را رهنمود کند به ويژه در کسانيکه ويژگي‌هاي سردرد در آنها کاملاً منطبق با ميگرن معمولي نمي‌باشد و يا اينکه افزون بر نشانه‌ها ميگرن، نشانه‌ها آزار دهنده ديگري دارند. البته اگر هر گونه شکي در تشخيص ميگرن وجود داشته باشد مشاوره با يک کارآزموده مغز و اعصاب انجام خواهد شد.

◄   درازاي مدت سردرد
سردرد ميگرن مي‌تواند چند ساعت تا چند روز به درازا بکشد و فرد دچار ميگرن ممکن است چندين بار در ماه دچار حمله‌هاي بيماري شود. البته هستند کسانيکه در درازاي دوره زندگي خود تنها يک بار دچار حمله ميگرن مي‌شوند و در طرف ديگر طيف کسانيکه بيش از ۳ حمله در هفته را تجربه مي‌کنند وجود دارند.

◄   پيشگيري
البته نمي‌توان از همه حمله‌هاي ميگرن پيشگيري کرد ولي مي‌توان با شناسايي عواملي که مايه تحريک و ايجاد حمله‌هاي بيماري مي‌شوند از شمار حمله‌هاي بيماري و شدت آنها کاست شايعترين عواملي که که حمله ميگرن را تحريک مي‌کنند:
      
●   کافيين (چه مصرف بسيار آن و چه بريدن آن پس از مدت طولاني)
      
●   برخي از غذاها و نوشيدني‌ها که در بر گيرنده تيرامين هستند همانند پنير به ويژه پنير مانده، گوشت و نوشيدني‌هاي تخمير شده و همچنين غذاهاي در بر گيرنده سولفيت مانند غذاهاي کنسرو شده، سوسيس، کالباس و ديگر گوشت‌هاي فرآروي شده
      
●   استرس و يا حتي رهايي از استرس که مي‌تواند مايه جمله بيماري شود.
      
●   هورمون‌ها (مصرف قرص‌هاي جلوگيري از بارداري و يا در هنگام قاعدگي)
      
●   کمبود خواب و يا نارسايي در الگوي خواب فرد
      
●   سفر و يا تغيير آب و هوا و يا بلندي محل زندگي
      
●   مصرف بيش از اندازه مسکن‌ها و درمان‌هاي ضد درد.
      
●   براي کاهش حمله‌ها ميگرن برخي از بيماران از روش‌هاي ديگر همانند يوگا، بيوفيدبک، طب سوزني، مشت و مال و ورزش به سامان بهره گيري مي‌کنند.

◄   درمان براي کاهش درد
اينکه براي درمان ميگرن از چه داروهايي بهره گيري شود، به شدت و شمار حمله‌هاي بيماري بستگي دارد. بيماراني که تنها چند بار در سال دچار حمله‌هاي ميگرن مي‌شوند، به خوبي به مسکن‌هاي عادي و بدون نسخه پزشک پاسخ مي‌دهند. دو نوع درمان براي ميگرن بکار گرفته مي‌شود. در يکي از داروهايي که با آغاز سر درد مصرف شده و به آن داروهاي تسکيني مي‌گويند و ديگري داروهايي که هر روز مصرف مي‌شوند تا از بروز حمله‌ها بيماري جلوگيري کرده و شمار حمله‌ها بيماري را کاهش دهند که به اينگونه داروها داروهاي پيشگيرانه مي‌گويند.

اينکه چه موقع از داورهاي تسکيني و چه موقع از داروهاي پيشگيرنده بهره گيري شود در هر فردي متفاوت است در گذشته براي کسانيکه در درازاي ماه دو يا بيش از دو حمله ميگرن داشتند، درمان پييشگرانه را آغاز مي‌کردند ولي امروزه درمان پيشگيرانه در موارد زير رهنمود مي‌شود:
      
●   کسانيکه خيلي دچار حمله بيماري مي‌شوند ولي با هر بار حمله خوب به درمان تسکيني پاسخ نداده و درد فراواني را بردباري مي‌کنند.
      
●   کسانيکه مکرر دچار حمله‌هاي ميگرن مي‌شوند.
      
●   کسانيکه دچار مقاومت نسبت به بسيار از مسکن‌ها و آرامبخش‌ها شده‌اند.
      
●   کسانيکه حتي حمله‌هاي محدود بيماري براي آنها هزينه فراواني دارد (براي نمونه غيبت از پيشه و کار مهم).
      
●   کسانيکه دچار ميگرن با نشانه‌ها عصبي غير معمول هستند (ميگرن عارضه دار).

داروهاي ساده مسکن همانند استامينوفن، ايبوپروفن، آسپرين، و ناپروکسن، اگر در مراحل نخستين سردرد مصرف شوند، ممکن است براي مهار درد کافي باشند. افزون بر آن امروزه داروهاي ترکيبي که از چند دارو پايه ريزي شده‌اند نيز در دسترس بوده که در برابر داروهاي ساده بيشتر از کارايي بهتري براي کاهش درد برخوردار هستند همانند ترکيب آسپرين، استامينوفن و کافيين (که Excedrin ناميده مي‌شود)
ديگر داروهاي ديگر که اختصاصي تر براي درمان سردرد ميگرن مي‌باشند همانند گروه تريپتان‌ها که از آنها مي‌توان به سوماتريپتان اشاره کرد و گروه داروهاي ارگوتاميني که دربرگيرنده داروهايي همانند ارگوتامين زير زباني و يا آمپول دي هيدروارگوتامين و يا قرصهاي ارگوتامين سي مي‌باشند. يکي ديگر از داروهاي اختصاصي اين بيماري کافرگات cafergot مي باشد.
افزون بر داروهاي فوق، بيشتر بيماران همراه با سردرد دچار تهوع (با يا بدون استفراغ) مي‌شوند که بکارگيري قرص و يا شياف‌هاي ضد تهوع را در آنها اجباري مي‌کند.
ميزان مصرف اين داروها براي کاهش درد در کسان گوناگون، متفاوت بوده و بيشتر کسان با نگرش به شدت سردردهاي پيشين، ميزان مصرف خود را تنظيم مي‌کنند و درخيلي از موارد کاهش درد به حد قابل بردباري و نه از ميان رفتن کامل آن مي‌تواند به‌عنوان يک هدف درماني مد نظر قرار گيرد.

◄   درمانهاي پيشگيرانه
داروهاي فراواني وجود دارند که مصرف هميشگي آنها مايه کاهش نشانه سردرد مي‌شود. بهترين گروه داروهاي پيشگيرنده که از ديد علمي موثرتر از بقيه بوده‌اند در زير آمده‌اند:
      
●   گروه مسدود کننده‌هاي گيرنده بتا: از اين گروه پروپرانولول و نادولول هم از ديد کارايي و هم ايمني مصرف دارو، قابل ذکرند.از اين گروه به‌عنوان جايگزين متوپرولول و آتنولول مصرف مي‌شوند.
      
●   گروه داروهاي ضد صرع : در اين گروه داروها از والپرات سديم شواهد بيشتري براي کارايي در کاهش حمله‌ها سردرد در دسترس مي‌باشد. گاباپنتين و توپيرامات نيز مؤثرند.
      
●   ضد افسردگي‌هاي سه حلقه‌اي : اين گروه داروها گرچه براي کاهش حمله‌ها ميگرن بسيار کارساز مي‌باشند ولي گاهي عوارض جانبي آزار دهنده‌اي همانند گيجي، تاري ديد، خشکي دهان و يبوست ايجاد مي‌کنند. بهترين گزينش از داروهاي اين گروه نورترپتيلين است گر چه ديگر داروهاي اين دسته نيز بهره گيري مي‌شوند.
      
●   داروهاي ضد سروتونين : متي سرژيد که سال‌ها بکار گرفته شده بوده و بسيار کارساز است از اين گروه گفتني است ولي با نگرش به عوارض ناگوار آن و اينکه امروزه داروهاي کارساز ديگري در ديگر گروهها هست ديگر از اين گروه دارويي بسيار بهره گيري نمي‌شود.

◄   نشانه‌هاي خطرناک
اگر هنگام ابتلا به ميگرن ديگر نشانه‌ها خطرناکي که در زير به آنها اشاره خواهد شد در شما مشاهد شود ممکن است رايزني با پزشک نتايج بهتري را براي شما به ارمغان آورد، نشانه‌هاي خطرناک به شرح زير است:
      
●   سردرد ميگرني که در درازاي زمان به شدت آن افزوده شود.
      
●   شروع سردرد ميگرن پس از ۴۰ سالگي
      
●   سردرد شديدي که ناگهان آغاز مي‌شود (در مدت کمي به اوج خود مي‌رسد) و به سردردها آذرخش مانند معرف هستند.
      
●   سردرد ميگرني که با ورزش، سرفه، عطسه و آميزش جنسي بدتر مي‌شود.
      
●   سردردي که با نشانه‌ها غير معمول همانند از دست دادن بينايي، اختلال در گفتگو کردن و يا راه رفتن همراه باشد.
      
●   سردرد ميگرني که پس از آسيب و ضربه به سر آغاز شده باشد.
      
●   سردرد ميگرني که هميشه در يکسو سر اتفاق مي‌افتد.
      
●   سردرد ميگرني در کسي که پيشينه خانوادگي اختلالات عروقي و گشاد شدگي عروق مغزي دارد.

◄   روند بيماري
بيشتر بيماران دچار به سردرد ميگرن مي‌توانند حمله‌ها گاهگاهي سردرد را بردباري کرده و به زندگي عادي خود ادامه دهند و همچنين بيشتر بيماران به بازبيني راههاي رويارويي با سردرد و کاهش رنج برآمده از آنرا ياد مي‌گيرند. بعلاوه در بيشتر موارد از شدت سردرد ميگرن پس از دهه ششم زندگي کاسته مي‌شود.
پژوهش‌هاي جديد حاکي از آن است که در MRI کسان دچار به ميگرن دگرگوني‌هاي جزيي و خفيفي ديده مي‌شود ولي در هر صورت هيچگونه شواهد از اينکه سردرد ميگرن مايه افزايش احتمال ابتلا به بيماريهايي همانند سکته مغزي، بيماري فراموشي و يا ديگر بيماريهاي مهم و جدي مغزي شود، در دسترس نمي‌باشد.

◄   ميگرن در افراد گوناگون
گسترش ميگرن که در جوامع گوناگون متفاوت است ولي نزديک ۲۰٪ کسان در درازاي زندگي خود ممکن است حمله ميگرن را تجربه کنند که نيمي از اين کسان نخستين حمله را در سنين کودکي و يا نوجواني تجربه کرده و نزديک دو سوم مبتلايان به اين سردرد زنان مي‌باشند، که چه بسا بخاطر کارايي هورمون‌هاي زنانه گسترش ميگرن در آنها بيشتر است. همچنين سردرد ميگرن در برخي از خانواده‌ها شايعتر مي‌باشد و کسانيکه بستگان درجه نخست و دوم آنها به ميگرن دچار هستند، احتمال ابتلا به ميگرن در آنها بالاتر است.

 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت