فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول بخش پزشکي
دانشگاه ها و اساتيد پزشکي
آموزش علوم رشته پزشکي
نرم افزارهاي رشته پزشکي
مراکز تحقيقاتي پزشکي
پروژه تحقيقاتي بخش پزشکي
رده بندي سايتهاي پزشکي
متخصصين رشته پزشکي
بانک مقالات رشته پزشکي
پايان نامه هاي دانشجويي
مجلات و نشريات پزشکي
گالري عکس بخش پزشکي
 
 

عنوان: آسيب سلولي cell injury (قسمت دوم)

نويسنده: دكتر پژمان مرتضوي               ايميل: sp.mortazavi@gmail.com

منبع اطلاعاتي: pmortazavi.blogfa.com  post-10            تاريخ نگارش: 10/10/1388

 

 

گالري تصاوير

 

قسمت اول

   
 
 

◄   آسيب سلولي با منشاء هيپوكسي:
      
+   تورم سلولي حاد (Acute cell swelling)
تورم سلولها يكي از ابتدائي ترين تغييرات ميكروسكوپيك قابل تشخيص بدنبال وقوع آسيب سلولي مي باشد.اگر شديد باشد با ميكروسكپ نوري قابل رويت بوده و تحت نام دژنرسانس آبكي (Hydropic degeneration) يا دژنرسانس واكوئولي (Vacular degeneration) خوانده مي شود. علت آن بروز نقص در مكانيسم پمپ يوني سديم پتاسيم است كه براي نگهداري و بقاء فشار اسمزي مناسب درون سلول ضروري است. سلولها با محيط پيرامونشان در تعادل نيستند، ‌بنابراين يك روند فعال وابسته به انرژي ( پمپ يوني) براي مقابله با دفيوژن سديم و آب بدرون و پتاسيم به خارج سلول از خلال غشاء نفوذ پذير سلولي ضروري مي باشد. هر گونه نقص در عملكرد پمپ منجر به هجوم كاتيونها و آب به درون سلول به منظور رسيدن به تعادل با محيط اطراف مي گردد،‌ حادثه اي كه در نهايت منجر به پاره شدن غشاء سلول مي شود.
 

◄   تغييرات در ارگانلها پس از مرگ سلول:
اين نكته امروز پذيرفته شده است كه آزاد شدن آنزيم متعاقب مرگ سلولي رخ مي دهد. چندين تغيير مورفولوژيك ديگر در اين نقطه يا در حدود آن رخ مي دهد كه عبارتند از :

      
●   ريبوزوم ها از غشاءهاي شبكه آندوپلاسمي خشن جدا مي شوند.
      
●   ميتوكندريها و ديگر ارگانلها متورم مي شوند.
      
●   حبابهاي بزرگ مملو از مايع كه فاقد ارگانلي هستند از سطح غشاء پلاسمائي بيرون  مي زند.
      
●   نهايتاً" شكافهايي در غشاءهاي هسته اي و پلاسمائي رخ داده باعث مي شود اين ساختمانها پاره شوند.
      
●   كروماتين هسته اي غلظت و تراكم خود را از دست مي دهد.
      
●   گنجيدگي هاي متراكم كه نشان دهندة رسوبات كلسيمي هستند در ميتوكندريهاي متورم ظاهر مي شوند.
      
●   اشكال ميلين ممكن است تشكيل شود. اشكال ميلين زماني شكل مي گيرند كه فسفوليپيدهاي هيدروفيليك آزاد شده از غشاهاي سلولي بدرون محيط مايع سيتوسول راه يافته تشكيل لايه هاي گردبادي متراكم از غشاء ها شبيه ميلين را بدهد.

◄   نقش راديكالهاي آزاد در آسيب سلولي:
راديكالهاي آزاد گونه هاي شيميايي هستند كه داراي يك الكترون جفت نشده منفرد در مدار خارجي اتم هاي خود مي باشند. الكترون جفت نشده آنها را ناپايدار كرده، سبب مي شود كه با بسياري مواد شيميايي غيرآلي و آلي بخصوص ليپيدهاي غشائي و پروتئين ها و نوكلئوتيدهاي دي ان ا ، شديداً واكنش نشان دهند.
راديكالهاي آزاد باعث پراكسيداسيون غشاء سلول و ارگانلهاي آن،‌ غير فعال كردن آنزيم هاي سلولي مهم، و آسيب به DNA سلول هستند. نتيجه اصلي اينكه سلول متعاقب هجوم آب، الكتروليتها و ‌كلسيم بدرون سيتوسول به طور برگشت ناپذيري آسيب مي بيند؛‌ سلول متورم گشته،‌ از نقطه عدم بازگشت رد شده، ‌و دچار تغييراتي مشابه، ‌اگر چه نه كاملاً مشابه، آنچيزي گشته كه در آسيب سلولي با منشاء هيپوكسي مي گردد، ‌و نهايتاً" نكروزه شود. اثرات اين گونه هاي راكتيو داراي طيف وسيعي است، ولي سه واكنش با آسيب سلولي ارتباط اختصاصي دارند.:

      
●   پراكسيداسيون ليپيدي غشاء ها

      
●   تغيير پروتئين ها با منشاء اکسيداتيو

      
●   ضايعات در دي اكسي ريبونوكلئيك اسيد

◄   پروتئين هاي استرس ( شوك حرارتي ) و آسيب سلولي
سلولهاي آسيب ديده پروتئينهايي توليد مي كنند كه از آنها در مقابل آسيب محافظت مي كند. يكي از پاسخهاي بسيار حمايتي در بيولوژي ايجاد پروتئين هاي استرس توسط محركهاي آسيب رسان است كه در ابتدا تحت عنوان پروتئين شوك حرارتي(Heat-Shock protein ; HSP) ناميده مي شدند، چرا كه اول بار در لارو مگس ميوه پس از افزايش ملايم حرارت ديده شد، اين مولكولها بظاهر براي بقاء سلول در همه گونه هايي كه در معرض آسيب قرار مي گيرند ضروري هستند. در سلولهاي پستانداران اين مولكولها توسط انواع متنوعي از عوامل فيزيكي و شيميائي و همچنين ايسكمي بوجود مي آيند.

در پاسخ به بعضي محركهاي پاتولوژيك، سلولها يك سري تغييرات متابوليك، تحت عنوان پاسخ استرس سلول، از خود نشان مي دهند كه يك مكانيسم سلولي اساسي و مهم بوده و سلولها را قادر مي سازد تا در مقابل آسيب هاي محيطي زنده بمانند. سلولهايي كه تحت استرس قرار گرفته اند ژنهائي را كه مسئول كد كردن پروتئين هاي ساختماني نرمال(Housekeeping genes) هستند خاموش مي كنند و بيان ژنهايي كه مسئول كد كردن پروتئين هايي هستند كه داراي عملكرد هاي سازمان دهي سلولي و حفاظت سلولي(Cell Stress genes) مي باشند را در سطح بالائي نشان مي دهند. بسياري از پروتئين هاي استرس سلول ابتدا در پاسخ به شوك حرارتي تجربي توصيف شدند، لذا گروه عمده و اصلي تحت عنوان پروتئين هاي شوك حرارتي نام گذاري شده اند. واژه هاي عمومي ″پروتئين شوك حرارتي ″ و ″پروتئين استرس سلول ″ مترادف هستند.

پروتئين هاي استرس در مقادير كم در سلولهاي نرمال، جائيكه درآنجا نقش هاي مهمي دارند، بيان مي شوند،‌ ولي بدنبال قرار گرفتن در معرض محركهاي آسيب رسان اين مقادير اقزايش مي يابد. از نظر تحربي،‌ پروتئين هاي استرس سلول مي توانند در پاسخ به طيف وسيعي از محركها از قبيل گرما، هيپوكسي، ‌فلزات سنگين، تشعشعات و عفونتهاي ويروسي بوجود آيند. پروتئين هاي شوك حرارتي در سلولهاي نرمال، جايي كه در آن نقش مهمي در متابوليسم سلول نرمال بازي مي كنند، وجود دارند.

پروتيئن هاي استرس سلولي داراي نقش حفاظت سلولي (Cytoprotective) هستند. اعضاي گروه HSP از پروتئين هاي استرس سلول بر اساس اندازه به دو دسته نام گذاري شده اند:

      
+   چاپرون ها يا چاپرونين ها(Chaperones or chaperonins) :
پروتئين هاي شوك حرارتي كوچك هستند كه به عنوان محافظان مولكولي(Molecular chaperones) عمل مي كنند . دو دسته از اين پروتئينها تحت عنوان HSP 70 و HSP 60 اساساً در تا خوردن(Folding) و جابجايي پروتئين درون سلولي و همچنين هدايت پروتئين ها به سمت مواضع نهائي آنها شركت دارند.

      
+   يوبي كويتين(Ubiquitin):
يك پروتئين فراوان در سلولهاي نرمال بوده و از طريق عمل به عنوان كوفاكتور براي پروتئوليز باعث زدودن پروتئين هاي پير و كهنه يا آسيب ديده مي شود.
يوبي كويتين يك پروتئين شوك حرارتي كوچك است كه در تجزيه پروتئيني اهميت دارد ، چرا كه پروتئين هايي كه بايد تجزيه شوند ابتدا از طريق اتصال با يوبي كويتين بصورت كووالانت دچار تغيير مي شوند در اين حالت پروتئين هاي آسيب ديده شناسائي و توسط پروتئازها تجزيه مي شوند.
 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت