فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول بخش پزشکي
دانشگاه ها و اساتيد پزشکي
آموزش علوم رشته پزشکي
نرم افزارهاي رشته پزشکي
مراکز تحقيقاتي پزشکي
پروژه تحقيقاتي بخش پزشکي
رده بندي سايتهاي پزشکي
متخصصين رشته پزشکي
بانک مقالات رشته پزشکي
پايان نامه هاي دانشجويي
مجلات و نشريات پزشکي
گالري عکس بخش پزشکي
 
 

عنوان: راههاي پيشگيري و نحوه مقابله بادردهاي کمر و پا

نويسنده: خانم مژگان بهشيد               ايميل:

منبع اطلاعاتي: vsadeghi.blogfa.com post-543            تاريخ نگارش: 21/07/1389

عکس

 

 

گالري تصاوير

 

- - - -

   
 
 

◄   ساختمان ستون فقرات :
ستون فقرات، محور اصلي بدن انسان است و به همان اندازه در استحکام و ثبات بدن اهميت دارد که ستون هاي محکم براي استحکام يک ساختمان و اعضاء ديگر از جمله سر، دستها، لگن و پاها و . بر روي اين ستون استوار هستند و ستون فقرات با طرز قرار گرفتن خود به صورت قوسهاي متعدد با زواياي معين و استحکام آنها توسط ديسکهاي بين مهره اي، ليگامانها و عضلات، قدرت تحمل اين بار سنگين را مي يابد.
لازم است بدانيد که حتي اگر از نعمت داشتن دو پا نيز محروم باشيد، قادر به زندگي پويا و حتي راه رفتن خواهيد بود، اگر ستون فقرات سالمي داشته باشيد، در واقع همه ما روي ستون فقراتمان راه مي رويم نه روي پاها، بديهي است هر چه دانش خود را در مورد ستون بدنمان افزايش دهيم، توانايي ما در حفظ سلامت آن بيشتر خواهد بود.

 


◄   وظايف ستون فقرات عبارتند از :
      ●   انتقال وزن سر، گردن، اندام فوقاني و تنه به لگن
      
●   ايجاد کانالي جهت حفاظت از نخاع يا مغز الحرام
      
●   ايجاد قفسه اي محکم و استخواني به کمک دنده ها و استخوان جناغ جهت حفاظت از قلب و ريه ها
      
●   تکيه گاهي جهت عضلات تنه و تعدادي از عضلات اندام فوقاني و تحتاني
      
●   ايجاد هماهنگي بين اعضاء و اندام هاي بدن

◄   کمرد درد :
تعريف و انواع کمر درد
کمر درد يکي از شايعترين علل مراجعه بيماران به مراکز درماني مي باشد بطوريکه بعد از سرماخوردگي و ضربه هاي کوچک، شايعترين بيماري در انسان است. کمر درد نخستين علت مراجعه بيماران به متخصصين ارتوپدي و جراحي مغز و اعصاب و بطور کلي سومين علت مراجعه بيماران به پزشک مي باشد.
درد کمر بيش از 90درصد افراد را در طول زندگي حداقل يکبار دچار مي سازد. و بيش از 50 درصد از افراد بيش از يک مرتبه دچار آن مي شوند. علل بسيار متفاوتي مي توانند سبب ايجاد کمر درد شوند. تقريبا در 85 درصد از افرادي که براي کمر درد معاينه و بررسي مي شوند علت خاصي پيدا نمي شود. کمر درد بعد از سرماخوردگي دومين عاملي است که سبب مي گردد افراد در سرکار حاضر نشوند و نيز يکي از علل شايع ويزيت توسط پزشک مي باشد بيش از 90 درصد افرادي که دچار کمر درد ميشوند طي 2 ماه بهبود مي يابند. طبق آمار مختلف، کمردرد، در بين بيماريهايي که باعث از کارافتادگي، ناتواني از کار و مرخصي ناشي از آن در افراد زير 45 سال مي گردند، مقام اول را دارد.
کمر درد، درد آزار دهنده اي است که شخص را از انجام کارهاي روزمره اش باز داشته و به استراحت در بستر وادار مي کند. بنابراين، مي تواند علاوه بر مشکلات جسمي، موجب مشکلات روحي و رواني شده و اثرات منفي بر اقتصاد خانواده و جامعه بگذارد. تا حدود 20 سال قبل، اکثر افرادي که براي درمان دردهاي عضلاني اسکلتي به درمانگاههاي فيزيوتراپي و ارتوپدي مراجعه مي کردند، افراد بالاي 55 تا 60 سال بودند و در واقع تخريب غضروف مفصلي در سنين بالا شروع مي شد، ولي امروزه اين سن به 30 سال کاهش پيدا کرده و پزشکان شاهد مراجعه بيماراني با سنين 30 تا 50 سال با دردهاي گردن، زانو، کمر و مفاصل مختلف به مراکز درماني هستند.
امروزه با پيشرفت زندگي مدرن، شيوع کمر درد نه تنها کمتر نشده بلکه زيادتر هم شده است. و عجيب اينکه حتي سرعت بالا رفتن آن، از رشد جمعيت هم بيشتر بوده است. در ايالات متحده آمريکا همين کمر درد، دومين عامل غيبت از کار بوده و معادل 30 تا 80 ميليون دلار در سال از توليد کم کرده! حدود 90 درصد افراد در عمر خود کمر درد را يک بار هم که شده حس کرده و 50 تا 70 درصد مردم دوره هاي مکرر کمر درد را در طول زندگي شان تجربه مي کنند. اين آمار البته در کشورهاي صنعتي بيشتر است. اما متاسفانه اين درد حتي کودکان مدرسه اي را هم گرفتار مي کند، بطوري که آمار نشان مي دهد 60درصد کودکان 15 تا 16 ساله هم دچار آن هستند. با تمام اين احوال، از پيشگيري و درمان اين درد عذاب دهنده نااميد نشويد.
بروز کمر درد در مردان 25 تا 55 ساله بيشتر است ولي در خانم ها بعد از 50 سالگي شروع مي شود. متاسفانه معاينات باليني نمي تواند بروز کمردرد را پيشگويي کند چون زيادند افرادي که آرتروز ستون فقرات يا بيرون زدگي ديسک کمر دارند اما درد ندارند.

◄   کمر درد از نظر ماهيت درد به سه دسته تقسيم مي شود:
      +   کمر درد گذرا :

دردي ناگهاني و شديد در ناحيه کمر و ناشي از انجام حرکات نامناسب و يا کشيدگي بيش از حد ستون فقرات است. هر چند که اين درد گذرا است اما هيچگاه نبايد کم اهميت شمرده شود، چرا که ميتواند اخطاري براي عود مجدد آن باشد و سريعا بايد جهت جلوگيري از تکرار آن اقدام شود.
      
+   کمر درد حاد:

 يک درد حاد در ناحيه کمر است که در اثر قرار گرفتن در وضعيتهاي غلط، خم شدنهاي مکرر و به مدت طولاني و يا ضربه به ستون فقرات کمري ايجاد مي شود. کمر دردي که کمتر از يکماه از شروع آن مي گذرد را حاد مي نامند. نشانه وقوع آسيب بافتي بوده و بدرجات مختلفي در فرد ايجاد ناتواني مي کند. هر چند که آسيب کوچک باشد ولي بايد مراقب بود و از تکرار آن جلوگيري کرد. براي اين منظور در وهله اول بايد درمان علامتي جهت کنترل درد انجام شده و سپس در مورد بهبودي کامل اقدام و تمامي فعاليتهاي طبيعي ستون فقرات را به شکل اوليه خود بازگرداند. البته اولين وقوع حمله حاد کمر درد، نيازي به نگراني ندارد و ليکن بايد پيامدهاي آن را در نظر گرفت و هر چه زودتر براي رفع آن اقدام نمود در غير اينصورت صدمه و جراحت شدت پيدا کرده و دوره ناتواني ادامه خواهد يافت . به طوريکه طبق آمار، شانس بازتواني موفق در بيمارانيکه کمر درد آنها بيش از 6 ماه مقاومت مي کند کاهش يافته و حتي پس از سه ماه مقاومت درد، وضعيت روحي و رواني بيمار تغيير خواهد کرد. پس به طور جدي با تکرار يک حمله شديد کمر درد مقابله کنيد.
      
+   کمر درد مزمن:

 کمر دردي که بيش از يکماه از بروز آن مي گذرد را مزمن مي نامند. کمر درد مزمن در واقع در اثر عدم درمان و يا مقاومت به درمان کمر درد حاد ايجاد مي گردد. بديهي است که درمان به موقع و مناسب درد حاد، همواره درد مزمن را به حداقل مي رساند، درد مزمن کمر بايد به عنوان يک علامت جدي تلقي شده و کليه معاينات باليني و آزمايشات پاراکلينيکي جهت بيماريهاي سيستمتيک انجام گردد. به هر صورت درد کمر مستلزم يک بررسي دقيق و درمان مناسب توسط گروهي درمانگر، متشکل از پزشک، متخصص فيزيوتراپي ، متخصص روانپزشکي و. ميباشد.

◄   انواع درد کمر :
      +   درد موضعي :

 درد موضعي، دردي است که در اثر آسيب وارده به ناحيه کمر ايجاد شده و در همان منطقه احساس مي گردد و معمولا فرد قادر به درک محل دقيق آن است.
      
+   درد راجعه :

عبارتست از دردي که از يک ناحيه به ناحيه ديگر سرايت مي کند. همه کمر دردها لزوما به دليل ناهنجاري ستون فقرات نيستند، بلکه مي توانند بدليل ضايعات احشايي باشند که درد آنها به ناحيه کمر ارجاع مي شود. در نتيجه، بررسي و معاينه باليني دقيق اين مناطق توسط پزشک ضرورت دارد.
      
+   درد انتشاري :

 غير از درد انتشاري عصب سياتيک که در بالا توضيح داده شده، ممکن است درد، منشاء عصب سياتيک نداشته باشد و از نقاط ديگر به مسير اين عصب انتشار يابد. مهمترين منشاء دردهاي انتشاري عبارتند از : مفاصل بين مهره اي، رباطهاي مربوطه، رباطهاي خلفي که مهره هاي کمري را به يکديگر متصل مي کنند و بالاخره عضلات اطراف آنها و عضلات ثبات دهنده لگن.

◄   علل کمر درد :
بطور کلي کمر درد را مي توان بر حسب علت به دو دسته عمده تقسيم بندي نمود: علل مکانيکي و علل غيره مکانيکي

◄   کمر درد مکانيکي :
شامل آن دسته از بيماريهايي هستند که در اثر و يا به واسطه يک عامل مکانيکي مانند ضربه، حرکات فيزيکي نامناسب، کم بودن قوام عضلات و يا فشار بيش از حد به ناحيه ستون فقرات کمري و در اثر بد قرار گرفتن وضع بدن در حالت نشسته و ايستاده ايجاد مي گردند. اين دسته از بيماريها 90% از علل کمر درد را تشکيل مي دهند و نکته جالب اينکه براحتي قابل پيشگيري هستند.
دو سري از عوامل مي توانند سبب آسيب پذيري ستون فقرات کمري و وقوع کمر دردهاي مکانيکي گردند.
      
+   عوامل پيش زمينه اي يا مستعد کننده شامل :
      ●   قرار گرفتن در وضعيت هاي نامناسب
      
●   کاهش تحرک در نتيجه عدم استفاده و بهبود ناکافي
      
●   استرس ناشي از کار
      
●   چاقي

      
+   عوامل آشکارساز شامل :
      ●   استفاده جديد ( New Use )
      
●   استفاده نادرست ( Misuse )
      
●   استفاده بيش از حد ( Over Use )
      
●   ضربه ( Trauma,Abuse )

◄   علل غير مکانيکي :
علل غير مکانيکي شامل آن دسته از علل طبي و يا بيماريهاي سيستمي هستند که در سير بيماري به طرق مختلف ممکن است باعث کمردرد شوند و تشخيص و درمان اين بيماريها تماما به عهده پزشک معالج شما مي باشد.
- شايعترين علل طبي عبارتند از : بيماريهاي التهابي، بيماريهاي عفوني، سرطانها، و بيماريهاي متابوليکي و مسموميت با فلزات سنگين راديوم
- و . که تشخيص و درمان همه آنها همانطور که گفته شد بر عهده پزشک معالج شما مي باشد.


◄   عوامل زمينه ساز براي علل طبي کمر درد:
      ●   سن بالاي 45 سال، بخصوص در بيماريهاي غير التهابي و بيمارانيکه سابقه اي از عوامل مکانيکي را ذکر نمي کنند.
      
●   کمر دردهاي شبانه که با استراحت نيز بهبود نمي يابند.
      
●   وجود علائم و نشانه هاي همراه کمر درد مانند: تب، تعريق، کاهش وزن، ضعف و خستگي مزمن که با کنترل درد نيز بيمار احساس سلامتي نمي کنند.
در بسياري از موارد به رغم معاينه فيزيکي دقيق و انجام آزمايشات مختلف، علت مشخصي براي کمر درد پيدا نمي شود . بهتر است بدانيد سيگار با کاهش سطح اکسيژن در بافت نخاع موجب تاخير در بهبود اين درد مي شود. بعضي مشاغل هم مي توانند انسان را مستعد ابتلا به کمردرد کنند، مانند شغل هايي که نياز به رانندگي طولاني دارد و راننده را در معرض لرزش وسيله نقليه قرار مي دهد؛ شغل هايي که نياز به ايستادن و نشستن طولاني دارد؛ کساني که بايد بارهاي سنگين را به دفعات جابه جا کنند . بنابراين اگر شغل شما چنين حرکاتي را ايجاب مي کند بهتر است بيشتر به فکر خود باشيد. کمر درد علاوه بر عوامل غير مکانيکي مانند عفونت و سرطان و.. که خيلي شايع نيستند، علل ديگري هم دارد؛ مانند گرفتگي هاي عضلاني ( اسپاسم ) کشيدگي و آسيب ّ رباط ها، آرتروز، فتق ديسک هاي بين مهره اي، پوکي استخوان و اما فارغ از اسم هاي متفاوتي که اين بيماري ها دارند مشکل اصلي در اغلب آنها فشار بيش از حدي است که به ستون مهره ها و اجزاي دور و بر آن مانند عضلات و رباط ها وارد مي ايد.
عامل اين فشارها زندگي پر از حرکات نامناسب است. منظور دقيقا همان حرکاتي است که شايسته يک بدن سالم نيستند؛ مانند بد نشستن روي صندلي ، قوز کردن هنگام رانندگي، بد ايستادن و استفاده از عضلات کمر در حرکاتي که پيش از اين انجام نمي داده ايد، مانند بلند کردن يک مبل سنگين !

◄   بطور کلي علل کمر درد عبارتند از :
تحت فشار قرار گرفتن ريشه هاي عصب نخاعي که به اندام تحتاني مي روند .
کمر درد ناشي از کشيدگي ماهيچه اي يا رباط هاي کمر
درد ناشي از عفونتهاي ستون مهره
درد ناشي از تومورهاي ستون مهره

◄   نشانه هاي درد ناشي از آسيب کمر :
دردي که امکان دارد به جلو، کناره ها يا عقب ساق پا تير بکشد يا محدود به ناحيه تحتاني کمر باشد.
دردي که با فعاليت بدتر شود.
دردي که در شب يا در نتيجه نشستن طولاني مدت مثلا رانندگي طولاني بدتر شود.
دردي که همراه با گزگز شدن يا ضعف در بخشي از پا باشد.

◄   پيشگيري از کمر درد :
انجام ورزشهائي مثل شنا، پياده روي و دوچرخه سواري با افزايش ميزان تناسب و توان مي توانند در کاهش ابتلا به کمر درد مفيد باشند.
تقويت عضلات شکم ميزان ابتلا به کمر درد و در موارد وجود کمر درد شدت آنرا کاهش مي دهد.
افرادي که کار آنها مستلزم بلند کردن اجسام سنگين است يا ورزشکاراني که سروکارشان با وزنه سنگين است بايد هرگز از کفشهاي پاشنه بلند بمدت طولاني استفاده نکنيد. حتما از کمربندهاي پهن محافظ کمر استفاده کنند. در هنگام ايستادن طولاني مدت هر از گاهي به روي يک تکيه گاه يا ديوار تکيه کنيد تا از فشار بر روي کمر کاسته شود نمائيد. هم تشک هاي خيلي نرم و هم تشکهاي ست سبب کمردرد مي شوند لذا از تشک مناسب استفاده کنيد.
هرگز اجسامي را که براي شما سنگين هستند بلند نکنيد. در هنگام بلند کردن اجسام کمر بايد عمود بر زمين و نه خم شده به جلو باشد بايد اجسام را در حاليکه نزديک بدن شما هستند با زانوها بلند کنيد.

◄   بارهاي سنگين :
به جاي بلند کردن اجسام سنگين، از راه هاي ديگري مانند هل دادن براي جابه جا کردن استفاده کنيد ( هل دادن بهتر از کشيدن است . )
تا مي توانيد از ديگران کمک بخواهيد و از بلند کردن وسايل سنگين با خم کردن کمرتان خودداري کنيد. بهتر است زانوهايتان را خم کرده و کمرتان را صاف نگه داريد. البته يادتان باشد که پاها را از هم کمي فاصله بدهيد.
از بلند کردن يک جسم سنگين و چرخاندن کمرتان بطور همزمان جدا خودداري کنيد.
هميشه هنگام حمل اجسام سنگين، آن را نزديک بدن نگه داريد.

◄   قاعده نشستن:
اگر مجبوريد مدت طولاني روي صندلي بنشينيد بهتر است هر نيم ساعت به بهانه هاي مختلف از جا برخاسته و راه رفته يا به بدن خود حرکات کششي بدهيد.
از صندلي مناسب با پشتي و با زاويه حدود 100 تا 120 درجه، استفاده کنيد و اگر صندلي تان محافظ قوس کمر ندارد، قوس کمر را با يک بالشتک کوچک محافظت کنيد.
به جاي چرخاندن کمرتان حين کار، از چرخش صندلي استفاده کنيد.
وسايل مورد استفاده تان را در دسترس خود روي ميز بچينيد تا براي استفاده از آنها مجبور به خم کردن کمرتان به جلو نشويد.

◄   ايستادن و خوابيدن بدون کمر درد:
هنگام ايستادن خود را به جلو خم نکنيد، گوش ها، شانه و لگن را بايد در يک امتداد و شکم را تو نگه داريد.
اگر مجبوريد مدت طولاني بايستيد، يکي از پاها را روي يک پله يا چهارپايه به ارتفاع 20 سانتي متر قرار دهيد تا فشار کمتري به کمر وارد شود و هر 10 دقيقه جاي پاها را با هم عوض کنيد.
بهترين حالت خوابيدن خوابيدن به پهلو در حالي است که زانوها کمي خم بوده و يک بالش کوچک بين دو زانو قرار گيرد. اگر به پشت مي خوابيد لازم است يک بالش زير زانوان و يک بالش کوچک زير گودي کمر قرار دهيد.
براي خارج شدن از تختخواب ابتدا به کنار تخت بچرخيد و پاهاي خود را از تخت آويزان کرده، با کمک دست ها و سفت کردن عضلات شکم بنشينيد.

◄   تناسب و تعادل :
اگر اضافه وزن داريد، بهتر است براي جلوگيري از کمر درد هم که شده وزنتان را کم کنيد.
کيف و کوله پشتي تان را بي جهت سنگين نکنيد.
کفش مناسب و راحت با پاشنه 3 سانتي متر يا کمتر به پا کنيد.
اگر پوکي استخوان داريد با مصرف ويتامين D و کلسيم کافي طبق تجويز پزشکتان و ورزش کردن، آن را درمان کنيد تا دچار شکستگي مهره نشويد.
ورزش هاي سبک هوازي بطور منظم با بهبود عملکرد عضلات ميتواند موجب زياد شدن قدرت و تحمل کمرتان شود. پياده روي و شنا هم از ورزش هاي مناسب براي کمر درد هستند.

◄   ايا نيازي به گرفتن عکس يا ام . آر. اي هست ؟
اکثر مردم سئوال مي کنند ايا عکس برداري معمولي يا ام.آر.اي لزومي دارد؟ بايد گفت همه کمر دردها نياز به عکس برداري ندارند. در مواردي که مشکوک به صدمات استخواني مثل سرطان هستيد عکس برداري ميتواند مفيد باشد. ولي عکس ها صدمه به مهره ها در اثر ضربه، پوکي استخوان، صدمه به بافت هاي نرم عضله و رباط ها و ديسک ها را نشان مي دهند زماني که تصميم به جراحي داريم و يا در تشخيص علت دردهاي بهبود ناپذير، انجام ام.آر.اي توصيه مي شود. زيرا بر اساس آن درمان را تغيير خواهند داد.

◄   پرستاري از بيمار و کمر درد:
ميزان بروز کمر درد، در پرستاران با نوع فعاليت آنها که مستلزم بلند کردن اجسام سنگين و انجام کارهاي سخت و ممتد در اورژانس است، ارتباط زيادي دارد. اين ميزان با محيط پراسترس کاري افزايش مي يابد. بطوريکه ميزان بروز حمله هاي حاد کمر درد در پرستاراني که در بخشهاي درماني بيمارستاني کار مي کنند بسيار بيشتر از آنهايي است که معمولا کار اداري و يا اجرايي دارند.
آمار نشان داده است، در بيمارستانهايي که کلاسهاي آموزشي جهت پيشگيري و درمان کمر درد، براي پرستاران داير گرديده، ميزان بروز کمردرد، بسيار پايين بوده است. در نتيجه وجود چنين آموزشهايي جهت پرستاران زحمتکش کشور ما نيز ضروري بنظر مي رسد، اما از آنجائيکه در اين کتاب امکان پرداختن به اين مسئله بطور مبسوط وجود ندارد، تنها به ذکر برخي از اصول اوليه آن مي پردازيم.
پرستاران عزيز بايد تمامي وضعيت هاي مناسبي را که جهت بلند کردن کشيدن و هل دادن و حمل اجسام در ابتداي اين بخش توضيح داده شد رعايت کنند.
همه ميزها و يا تختهاي بيماران بايد ارتفاع قابل تغيير داشته باشند، بطوريکه با اهرم هيدروليکي يا الکتريکي سطح آنها بالا يا پايين برود و هر شخص با توجه به نياز خود بتواند آن را تغيير دهد.
هنگام مرتب کردن تخت بيمار و يا تعويض ملحفه آن موارديکه را که در مورد مرتب کردن تخت خواب توضيح داده شد، رعايت کرده و ترجيحا دو نفري اين کار را انجام دهيد.
پرستاران عزيز بايد طوري آموزش ببينند که بتوانند بر اساس توانائيهايشان، تجهيزات مناسب و مورد نياز خود را جهت استفاده مطلوب در محيط کار انتخاب کنند.
محيط کار پرستاري بايد از نظر شرايط رواني، سروصدا ، نور، دما، حجم و کار مناسب تا بدين ترتيب از استرس هاي فزاينده کاسته شود.
در خاتمه لازم به ذکر است که در برخي کشورها جهت بعضي مشاغل خاص مدرسه کمر ( Back School ) اختصاصي داير مي گردد.
( Back School ) صنعتي در بهداشت صنعتي يا مدرسه کمر در بهداشت حرفه اي و يا به عنوان بخشي از برنامه توانبخشي و البته در اين کتاب جاي بحث در مورد همه آنها نيست و اميد آنکه توضيحات مختصر اين بخش بتواند براي خوانندگان عزيز مفيد واقع شده مورد استفاده قرار گيرد.
تصحيح برخي وضعيتهاي پرخطر

◄   بلند کردن اشياء بعد از نشستن طولاني:
برداشتن اشياء بعد از دوره هاي طولاني نشستن، مي تواند آسيب پذيرترين وضعيت را براي ستون فقرات کمري شما بوجود آورد. اين وضعيت در مسافرتهاي طولاني بسيار اتفاق مي افتد. بطوريکه شما بعد از نشستن بمدت طولاني در قطار ، اتومبيل و يا در هواپيما، در حالت خميده و دولا شده، اقدام به برداشتن و جابجا کردن چمدانهاي سنگين کرده و بدين ترتيب آسيب زيادي به ستون فقرات کمري خود وارد مي کنيد. چنين وضعيتي مي تواند آغاز گر درد کمر از همان لحظه و يا حتي صبح روز بعد باشد.
جهت پيشگيري از بروز چنين دردهايي شما مي توانيد بعد از بلند شدن از روي صندلي، به حالت ايستاده قرار گرفته و مطابق شکل گودي کمر را افزايش داده و بدين ترتيب، قوسهاي ستون فقرات و رباطهاي کمري را که تا بحال خميده و بي حرکت قرار داشتند، به وضعيت طبيعي خود برگردانيد.

◄   غوز کردن پس از ورزش سنگين:
اين يک خطر سنگين شگفت آور است که ورزشکاران بدان مبتلا مي شوند. پس از يک روز کار سخت و ورزش سنگين و خسته شدن تمام عضلات پس از يک فعاليت پر انرژي مطمئنا نياز به يک استراحت ايده ال خواهيد داشت و بدترين وضعيت، استراحت کامل روي يک راحتي بزرگ و نرم به حالت خميده است.
بهترين استراحت پس از هر فعاليت طاقت فرسايي، خوابيدن به پشت يا دمر خوابيدن بمدت 10 دقيقه است. ( دمر خوابيدن بهتر است ) .
حالت ديگر اين است که مطابق شکل به پشت خوابيده و براي مدت ده دقيقه پاهاي خود را روي يک صندلي قرار دهيد. هميشه با برگرداندن قوسهاي ستون فقرات به حالت طبيعي مي توان از بروز چنين دردهايي جلوگيري کرد.
ايستدن طولاني، يک وضعيت خطر است چرا که پس از مدتي عناصر حمايت کننده ستون فقرات ( عضلات و ليگامانها ) که خسته شده و قدرت حفظ قوسهاي طبيعي ستون فقرات را نخواهد داشت. اين وضعيت منجر به افزايش قوس کمري و بروز کمر درد مي شود.

◄   درمانهاي رايج کمر درد:
درمانهاي دارويي : درمانهاي دارويي شامل داروي اختصاصي براي نوع بيماري و در صورت لزوم تجويز مسکن جهت درمان علامتي درد است. همانطور که گفته، هدف اصلي در درمانهاي دارويي، درمان علت بيماري است و چنانچه علت بيماري قابل درمان نبوده و يا جزو علل مکانيکي کمردرد باشد، دارو را مي توان به صورت مسکن تجويز نمود که بهتر است غير استروئيدي و بدون کورتون باشد. بديهي است در چنين مواردي استفاده از مسکن مي تواند به طور موقتي باشد و انجام روشهاي فيزيکي مانند فيزيوتراپي و تمرينات درماني حتما ضروري است.

◄   درمانهاي فيزيکي :
براي معالجه برخي از بيماران مبتلا به کمردرد، علاوه بر درمانهاي علامتي توسط داروهاي مسکن، لازم است درمانهاي فيزيکي نيز انجام شود.
اين درمانها، تنوع زيادي دارند و از روشهاي بسيار قديمي کمردرد مانند طب سوزني ( از چين ) و ماساژ ( از فرانسه ) تا متدهاي جديد فيزيوتراپي توسط دستگاههاي پيشرفته را شامل مي شوند.

◄   برخي از روشهاي فيزيوتراپي در درمان کمردرد عبارتند از :
      +   حرارت درماني:

گرم کردن و يا سرد کردن عضو دردناک جهت کنترل درد از ديرباز توسط بشر استفاده مي شده است. گرما درماني امروزه به دو صورت سطحي ( براي پوست ) و عمقي ( براي مفاصل و يا عضلات ) توسط دستگاههاي پيشرفته فيزيوتراپي انجام مي شود.
      
+   الکتريسيته درماني:

 به تجربه ثابت شده است که طول موج و فرکانسهاي خاصي از جريان برق در کنترل درد، ترميم رخم، تقويت عضلات و بسياري موارد ديگر موثر بوده و امروزه دستگاههاي پيشرفته الکتريکي به اين منظور طراحي شده اند.
      
+   مانيپولاسيون :

 اين روش که در بين عامه مردم به نام جا انداختن شناخته شده است، در موارديکه انحراف کوچکي در ستون فقرات ايجاد شده باشد، مورد استفاده قرار گرفته و آن را اصلاح مي کند. مانتيپولاسيون حتما بايستي توسط پزشک متخصص و يا متخصص فيزيوتراپي آموزش ديده انجام گردد، در غير اين صورت بسيار خطرناک بوده و ممکن است سبب آسيب به نخاع شده و يا افرادي که مبتلا به پوکي استخوان هستند سبب ايجاد شکستگي مهره ها شود.
      
+   ليزر درماني:

 استفاده از ليزرهاي کم توان نظير ليزر آرگون هليم و ياقوت با هدف کاهش درد افزايش روند ترميم زخم ها، کاهش التهاب و بسياري از موارد ديگر موثر بوده و امروزه توسط فيزيوتراپيست ها استفاده مي شود.
      
+   آب درماني:

 شامل يکسري حرکات ورزشي داخل آب مي باشد و از آنجائيکه در اين وضعيت بيمار درد کمر را کمتر احساس مي کند بسيار مفيد است.

◄   تمرينات درماني :
يکي از مفيدترين روشهاي درماني کمر درد است و در صورت استمرار بطور موثري از عود کمر درد نيز جلوگيري مي کند. تمرينات درماني انواع مختلفي دارند و بسته به محل درد علت درد و وضعيت ستون فقرات ( از جمله ميزان انحناهاي آن ) نوعي از تمرين قابل توصيه است.

◄   درمانهاي ارتوپدي:
درمانهاي ارتوپدي فني شامل يکسري ابزارهاي کمکي است که توسط کارشناس ارتوپدي فني جهت بيمار ساخته مي شود.
مانند: کرستهاي ستون فقرات ( کرستهاي کمر و گردن ) که بطور شايع استفاده مي شوند. اين وسايل مي توانند بطور موقت در کاهش درد و اسپاسم عضلات مفيد باشند ولي استفاده طولاني مدت و مستمر آنها مضر است و سبب آتروقفي ( لاغر شدن ) عضلات حمايت کننده شده و پس از مدتي نتيجه معکوس مي دهد.

◄   درمان جراحي :
درمان جراحي، آخرين روش جهت کنترل درد ستون فقرات و آنهم در شرايط خاصي مي باشد و در شرايط معمول به هيچ وجه قابل توصيه نيست. طبق آمار، امروزه در مورد فتق ديسک بين مهره اي تنها در 15-5 درصد موارد جراحي توصيه مي شود که شامل موارد زير است:
دردر بيمار آنقدر شديد مي باشد که با استراحت بهبود نيافته و به دارو جواب ندهد و موجب اختلال جديد در فعاليتهاي روزمره و يا اجتماعي بيمار گردد.
بيماري طوري پيشرفت نمايد که منجر به فلج اندام، اختلالات حسي و يا بي اختياري ادرار باشد.
در حال حاضر 95-85 درصد ديسکهاي کمري بدون جراحي و با روشهاي درماني که قبلا توضيح داده شده بهبود مي يابند.
نکته قابل توجه اين است که جراحي، درماني قطعي دردهاي کمري ناشي از ديسک نمي باشد و پس از آن، انجام تمرينات درماني و در بعضي شرايط استفاده از روشهاي فيزيوتراپي جهت کاهش درد ضروري است.

◄   سائيدگي و درد مفاصل ( آرتروز )
سائيدگي مفاصل شايع ترين علت درد و ناتواني در افراد مسن و شايع ترين بيماري مفصلي است. در خانم ها سائيدگي مفاصل زانو و دست و در مردان سائيدگي مفصل لگن شايع تر است.
علايم ساييدگي مفصل در خانم ها شايع تر است. افراد چاق بيشتر از سايرين دچار سائيدگي مفصل زانو مي شوند.
ديابت، فشارخون بالا و افزايش اسيداوريک خون نيز باعث افزايش احتمال سائيدگي مفصلي مي گردند. سائيدگي مفصلي معمولا خود را با درد نشان مي دهد که با افزايش ميزان سائيدگي ، مقدار درد بيشتر مي شود. سپس درد مفاصل باعث ضعف عضلاني و درد در عضلات مربوط به آن مفصل مي شود. در صورت تقويت عضلات، اين درد کاهش مي يابد. برخي از بيماران از خشک بودن بدن و مفاصل بعد از بيدار شدن از خواب شکايت مي کنند، اما معمولا خشکي بدن کمتر از نيم ساعت طول مي کشد.

◄   پيشگيري از آسيب هاي مفصل زانو:
به گفته متخصصان مفصل زانو مهم ترين مفصلي است که وزن بدن را تحمل مي کند از اين رو کاهش وزن موثرترين راه پيشگيري و درمان آسيبهاي وارده به اين بخش از بدن است.
مفصل زانو در تمام فعاليت هاي انسان مانند ايستادن، راه رفتن و حتي نشستن در معرض فشارهاي مکانيکي زياد که ناشي از وزن، حمل بار و حتي ماندن در يک موقعيت ثابت است، قرار دارد. به عنوان مثال فشار وارد بر مفصل زانو در هنگام بالا رفتن از پله ها معادل سه برابر وزن بدن و در هنگام پايين آمدن هفت تا هشت برابر وزن بدن است از اين رو کاهش وزن براي حفظ سلامتي مفاصل به خصوص مفاصل زانو بسيار با اهميت است. برخي به غلط بر اين باورند که فقط با حذف فشار بر روي مفصل و ثابت نگه داشتن آن مشکل حل مي شود در حالي که عدم تحرک مناسب خود خطري جدي براي بروز بيماري هاي مفصل همچون آرتروز است چرا که تغذيه مفصل از طريق تحرک انجام مي شود.

 


◄   توصيه هايي براي درمان آرتروز :
وزن بدن بايد کم شود.
استفاده از گرما باعث کاهش درد مي شود. براي اين کار مي توان از کيسه آب گرم استفاده کرد. اگر استفاده از گرما ممنوعيت خاصي نداشته باشد، مي توان از روشهاي زير استفاده کرد:
      
●   قرار دادن مفصل مبتلا در آب گرم 40-38 درجه سانتيگراد و ماساژ آرام آن .
      
●   استفاده از دوش آب گرم .
      
●    قرار دادن کيسه آب گرم درون يک حوله و استفاده از آن بر روي اندام مبتلا به درد.
بايد توجه کرد که در برخي از بيماري ها استفاده از کيسه ي آب گرم بسيار مضر است و قبل از استفاده از آن حتما بايد با پزشک مشورت کرد. همچنين کيسه آب گرم نبايد بر روي اندام مبتلا قرار داده شود. از گذاشتن آن در زير اندام يا خوابيدن بر روي آن نيز بايد خودداري شود.
      
●   از کفش مناسب استفاده شود.
      
●   از دو زانو و چهار زانو زدن و ايستادن طولاني مدت خودداري گردد.
      
●   از بالا و پايين رفتن از پله ها تا حد ممکن اجتناب شود.
      
●   به جاي نشستن روي زمين، از صندلي استفاده شود.
      
●    ورزش: انجام برنامه ورزشي و تقويت عضلات مي تواند به اندازه داروهاي ضد درد در درمان سائيدگي مفصلي موثر باشند.
بي حرکتي مي تواند باعث بدتر شدن سائيدگي مفصلي گردد. لذا نبايد نگران سائيدگي مفصل در اثر انجام فعاليت هاي توصيه شده توسط پزشک بود. انجام اشتباه حرکات ورزشي باعث بدتر شدن علائم و درد مي گردد.

◄   مراقبت از زانوها:
زانو، اندام هاي حساس و مهم بدن است که در پياده روي و انواع ورزشها نقش حساسي داشته و سلامت و قوت آن، ما را در انجام کارهاي روزمره و انجام انواع ورزش توانمند مي سازد. مفصل زانو مهمترين مفصلي است که وزن بدن را حمل مي کند. از اين رو تمام فعاليتهاي انسان مانند کار سنگين، کمر تحرکي و افزايش وزن مي تواند آسيب زيادي به اين قسمت بدن وارد آورد. فشار وارده به زانوها در موقع بالا رفتن از پله ها 3 برابر وزن بدن و در موقع پايين آمدن از پله ها 8-7 برابر وزن بدن مي باشد از اين رو کاهش وزن براي حفظ سلامتي مفاصل به ويژه مفصل زانو اهميت زيادي دارد. بنابر اين گزارش بي تحرکي نيز خطر جدي براي مفصل زانو مي باشد. برخي معتقدند که با بي تحرکي و ثابت نگهداشتن زانو و همچنين حذف فشار از روي آن مي توان به حفظ سلامت زانو کمک کرد در حالي که بي تحرکي خطر جدي براي بروز بيماريهاي مفصل و آرتروز است. زيرا تغذيه مفصل از طريق تحرک تامين مي شود. لازم به ذکر است که نحوه نشستن بصورت چهارزانو عامل تشديد کننده مهمي در تخريب غضروف مفصلي بشمار مي ايد در حاليکه کاهش وزن همراه با تغذيه و انجام ورزشهاي مناسب مي تواند به پيشگيري و درمان آسيبهاي مفصلي کمک کند.

◄   نکاتي چند براي مراقبت از زانوها :
      ●   زانوها نياز به حرکت دارند. تحرک ، به تغذيه مفصل، حفظ قدرت عضلاني و دامنه حرکتي زانو کمک مي کند.
      
●   اگر به کارهايي اشتغال داريد که ناگزيريد براي مدتي طولاني روي صندلي بنشينيد، ساعتي يک بار از جاي خود برخيزيد و پنج دقيقه راه برويد. همچنين هنگام نشستن مي توانيد پاشنه هاي پا را از روي زمين بلند کنيد يا زانوها را صاف نگه داريد.
      
●   افرادي که ناچارند مدتي طولاني بايستند، ساعتي چند بار زانوهاي خود را خم کنند. همچنين توصيه مي شود که در طول روز، چند بار روي پاشنه پا بايستند و چند قدم راه بروند. اين افراد به منظور پيشگيري از زانو درد، بايد از روشهاي تقويت کننده زانو استفاده کنند.
      
●   بيماراني که براي مدتي طولاني بستري بوده اند و قادر به راه رفتن نيستند، بايد در طول روز حداقل سه بار انقباضات يا ورزش هاي ايستايي زانو را انجام دهند.
      
●   هنگام خوابيدن به صورت طاق باز، بالش را زير زانوهاي خود قرار دهيد. چنانچه به پهلو مي خوابيد، بين زانوها بالشي قرار دهيد، اما اگر عادت داريد که بر شکم بخوابيد، ( که عادت نادرستي است و از منظر اسلام نيز مکروه مي باشد ) بالش را زير ساق ها بگذاريد.
      
●   انجام منظم ورزش هاي تقويتي و کششي، قدرت عضلاني و انعطاف پذيري بافت هاي اطراف مفصل را بهبود ببخشيده و از بروز ضايعات زانو پيشگيري نماييد. همچنين سعي کنيد حرکات زانو را در دامنه کامل انجام دهيد. اين کار به حفظ دامنه کامل حرکتي مفصل کمک مي کند.
ورزش هاي زانو را ابتدا با تعداد کم ( پنج بار ) و دو بار در طول روز شروع کنيد و با بهبود وضعيت جسماني، تعداد و دفعات تکرار آن را افزايش دهيد.
      
●   توصيه مي شود که در مراحل ابتدايي، در هر جلسه يک حرکت ورزشي انجام دهيد و اگر حرکتي موجب ناراحتي شما شد، از انجام آن خودداري کنيد.
      
●   از انجام ورزش هايي که موجب درد، ناراحتي و تورم زانو مي شود، خودداري کنيد، اما بايد درد مفصلي و درد عضلاني که در مراحل اوليه تمرينات ورزشي بروز مي کند، تمايز قائل شويد. دردهاي عضلاني معمولا بطور تاخيري، يعني چند ساعت پس از انجام تمرينات بروز مي کنند. اين دردها، به مرور زمان با تداوم برنامه ورزشي از بين مي رود.
      
●   اگر افزايش وزن داريد، با برنامه هاي مناسب ورزشي و غذايي، وزن خود را کاهش دهيد. به خاطر داشته باشيد که کاهش وزن موجب کاهش فشار وارده بر مفصل مي شود.
      
●   از انجام اعمالي نظير بلند کردن اجسام بسيار سنگين و حمل بار به مدت طولاني اجتناب کنيد، زيرا اين کار فشار زيادي بر زانوها وارد مي سازد. اگر ناگزير به حمل اجسام سنگين هستيد، عضلات زانو را با ورزش تقويت کنيد و بين فعاليتهاي خود، زماني را به استراحت اختصاص دهيد.

◄   گرفتگي ناگهاني عضلات هنگام پياده روي
اگر بعد از 5 دقيقه پياده روي يا بيشتر، عضلات ساق پاي شما دچار گرفتگي و درد شد، ولي ساير اوقات اينگونه نبود، نشان مي دهد شما دچار لنگي پا بصورت متناوب هستيد که در اثر نرسيدن خون کافي به پاها اتفاق مي افتد.
هنگام پياده روي، اگر سرخرگ هايي که خون را به سمت پاها مي برند، دچار گرفتگي شوند، ديگر نمي توانند مقدار زيادي خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق پاي شما دچار آسيب و درد مي شود.
هنگام پياده روي، عضلات پاهاي شما نياز به مقدار زيادي خون دارند. بنابراين اگر سرخرگ هايي که خون را به سمت پاهاي شما مي برند، دچار گرفتگي شوند، ديگر نمي توانند مقدار زيادي خون را به سمت پاها عبور دهند و در نتيجه عضلات ساق پاي شما دچار آسيب و درد مي شود.
براي بهبود گرفتگي عضلات پا، آنقدر پياده روي کنيد تا عضلات پاي شما درد بگيرد، سپس استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا پياده روي را شروع کنيد. همچنين بايستي مصرف چربي را کاهش دهيد.
اگر 6 هفته بطور منظم و با برنامه ورزش کنيد، مي توانيد بدون احساس هيچ دردي، سه برابر حالت عادي پياده روي کنيد. ولي افرادي که علي رغم اين 6 هفته ورزش منظم، باز هم دچار گرفتگي و دردساق پا مي شوند، حتما دچار گرفتگي سرخرگ ها در ساير قسمتهاي بدن خود هستند، بنابراين قبل از شروع برنامه ورزشي نزد پزشک برويد تا از سلامتي خود مطمئن شويد.
براي بهبود اين حالت، آنقدر پياده روي کنيد تا عضلات پاي شما درد بگيرد، سپس استراحت کنيد و بعد از برطرف شدن درد، مجددا پياده روي را شروع کنيد. همچنين بايستي مصرف چربي را کاهش دهيد. حتي ممکن است براي کاهش کلسترول ( چربي ) خون نياز به مصرف دارو داشته باشيد.
آسيب هاي عضلات پشت ساق پا شايع است و مي توانند هر فردي از جمله نوجوانان، ورزشکاران و سالمندان را مبتلا کنند. اين آسيبها اغلب افرادي را گرفتار مي کنند که قبل از ورزش و فعاليت شديد بدني، بدن خود را گرم و آماده نمي کنند.
جراحان ارتوپدي معتقدند بهترين راه براي محافظت از عضلات بدن اين است که قبل و بعد از ورزش، بتدريج و با ملايمت عضلات را تحت کشش قرار دهيم. تحت کشش قراردادن عضلات ساق پا و پا ، علاوه بر کمک در پيشگيري از صدمات آنها، خطر آسيبهاي کمر را نيز کاهش مي دهد. براي انجام اين کار بر روي زمين بنشينيد و يک ساق پايتان را به حالت کشيده قرار دهيد کف پاي ديگرتان را بر روي سطح داخلي ساق پاي کشيده قرار دهيد اندکي به جلو خم شويد و در حالي که پنجه پاي کشيده تان را به آرامي به طرف بالا نگه داشته ايد آنر با انگشتان دست لمس کنيد.
 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت