بيش از صد سال از ساخت اولين هواپيما به دست برادران رايت مي‌گذرد. هواپيماي برادران رايت با آن ساختمان بسيار ساده و سطوح كنترل

سوپاپ نيروي خود را از ميل لنگ توسط دنده دريافت مينمايد وظيفه باز و بسته کردن سوپاپ يا فرمان موتور را به عهده دارد در روي ميل سوپاپ بادامکهاي قرار دارند که مي توانند حرکت دوراني را به حرکت مستقيم الخط تبديل نمايند شکل بادمکها در کار موتور تاثير بسزايي داشته و مقدار اوانس و ريتارد سوپاپها نيز روي بادامکها محاسبه شده است.

 

 

◄    بادامک در ميل سوپاپ:
براي هر يک از سوپاپها يک بادامک در نظر گرفته شده است اين بادامکها تحت زاويه مخصوص قرار گرفته و با فاصله معيني از يکديگر عمل خود را انجام مي دهند هر بادامک بايستي داراي مشخصات زير باشد:
1- بعد از کار کردن تغيير شکل ندهد

2- در موقع باز و بسته کردن سوپاپها ايجاد ضربه و لرزش نکند

◄   قسمتهاي مختلف بادامک:
1- دايره مبنا

2- حد باز شدن (شيب ملايم باز شدن )

3- پهلوي باز کردن سوپاپ

4- پهلوي بسته شدن سوپاپ

5- حد بسته شدن (شيب ملايم بسته شدن ) انتقال نيروي ميل لنگ به ميل سوپاپ ممکن است به سه صورت (دنده به دنده زنجيري تسمه اي ) انجام شود چون در هر 720 درجه گردش ميل لنگ يک احتراق در هر سيلندر انجام مي شود و در هر سيکل يکبار احتياج به باز و بسته شدن هر سوپاپ وجود دارد لذا گردش ميل سوپاپ نصف گردش ميل لنگ مي باشد يعني (در 360 درجه گردش) و نسبت دنده انها نصف مي باشد يعني دنده ميل سوپاپ دو برابر دنده ميل لنگ مي باشد.

◄   انواع بادامک در ميل سوپاپ:
بادامکهاي ميل سوپاپ از نظر شکل ظاهري به سه نوع تقسيم مي شوند که هر يک داراي خواص به خود هستند:
      
●   بادامک نوک تيز

      ●   بادامک با نوک صاف و تخت

      ●   بادامک با نوک نيم گرد.


◄   وظايف ميل سوپاپ (ميل بادامک):
1- باز و بسته کردن سوپاپ ها توسط چخش ميل سوپاپ و قرار گرفتن بادامک ها زير تايپت ها

2- روي ميل سوپاپ يک دايره خارج از مرکز (اکسانتريک)وجود دارد که با قرار گرفتن شيطانک پمپ بنزين وبالا و پايين رفتن ان انتقال بنزين از باک به کاربراتور توسط پمپ بنزين انجام مي شود.

3- روي ميل سوپاپ دندانه اي وجود دارد ک اين دنده دلکو و اويل پمپ را بکار مي اندازد

◄   معايبي که ميل سوپاپ مي تواند داشته باشد:
1- خوردگي بادامکها که اين حالت باعث بهم خوردن تايمينگ سوپاپها مي شود


2- خوردگي يا شکستگي دنده اويل پمپ و دلکو


3- لقي بيش از حد بين ميل سوپاپ و ياتاقانهاي ثابت ان که اين لقي باعث کاهش فشار روغن مي شود در ضمن لقي بين 0.05 تا 0.1 ميليمتر مي باشد که به وسيله ميکرومتر داخلي يا ساعت اندازه گيري مي توان اندازه گيري کرد و هنگام جا زدن بوش بايد دقت کرد که سوراخ روغنکاري در  محل خود قرار بگيرد.


4- در موتورهايي که ارتباط حرکتي ميل لنگ و ميل سوپاپ مستقيما دو چرخ دنده مي باشد براي تشخيص دقيق ميزان لقي دو دنده مي توان از ميکرومتر ساعتي استفاده نمود بدين ترتيب که ميکرومتر ساعتي را به وسيله پايه اش روي بلوک موتور بسته و نوک ساعت را روي يکي از دنده هاي چرخ دنده قرار داده و با حرکت چرخ دنده ديگر ميزان لقي دنده ها را از روي انحراف عقربه ميکرو متر ساعتي معلوم مي کنيم.


5- براي ازمايش ميزان لقي دو دنده مي توان با قرار دادن تيغه فيلر در محل تماس دنده ها لقي را اندازه گرفت ميزان لقي مجاز بين دو چرخ دنده 0.07 تا 0.12 ميليمتر مي باشد در صورتيکه اين لقي بيش از حد مجاز باشد بايد هر دو چرخ دنده را عوض نمود.


6- در موتورهاي که از زنجير استفاده مي شود معمولا در اثر کار موتور زنجيره طولش زياد مي شود و همچنين چرخ دنده ها نيز سائيده مي شوند براي ازمايش زنجير طول ان را با يک زنجير نو مقايسه مي کنند اگر افزايش طول زنجير کم باشد فقط بايستي زنجير را عوض نمود سپس دنده هاي چرخ دنده ها را بازديد نمود در صورتي که طول زنجير خيلي زياد شده علاوه بر زنجير چرخ دنده ها نيز بايستي عوض شوند به طور کلي لقي غير مجاز بين ندها و افزايش طول زنجير سبب مختل شدن تايمينگ سوپاپها و توليد صداهاي غير عادي مي گردد.

7- کنترل و بازرسي لقي طولي ميل سوپاپ فاصله بين محور ياتاقان جلو و پلاک (واشر گلوئي را زماني که ميل سوپاپ روي پايه مخصوص قرار
داده ايم با فيلر اندازه مي گيريم که اين فاصله 0.03 تا 0.08 ميليمتر مي باشد.

8- کنترل خمش ميل سوپاپ دو محور جا ياتاقاني کناره را روي دو پايه جناغي که روي صفحه صافي قرار دارد مي گذاريم سپس ساعت را روي يکي از ياتاقانهاي ميل سوپاپ قرار داده و ميل سوپاپ را بوسيله دست يک دور کامل ميگردانيم و مقدار خمش را به دست مي اوريم که نبايد از 0.05 ميليمتر تجاوز کند در صورت بيشتر بودن مي توانيم ان را به وسيله پرس در حالت سرد صاف نمائيم.

9- کنترل لقي جانبي به وسيله ساعت اندازه گير ميل سوپاپ را به سمت عقب حرکت مي دهيم سپس ساعت را با مقداري پيش فشار روي ان قرار مي دهيم و ساعت را صفر مي کنيم با کشيدن دنده به سمت جلو و فشار امدن روي سوزن مقدار لقي جانبي را نشان مي دهند.

◄   زنجير سفت کن:
زنجير سفت کن همانطور که از اسم ان پيداست براي گرفتن شلي زنجير و کم کردن صداي چرخ دنده ها بوده و همچنين از سائيدگي زنجير و چرخ دنده ها جلوگيري مي کند در نتيجه تايمينگ سوپاپها بهم نخورده و سوپاپها بموقع باز و بسته شده امروزه در اغلب موتورها زنجير سفت کن اتوماتيک نصب شده است اين نوع زنجير سفت کن ها با فشار روغن موتور و فنر کار کي کنند روغن موتور با فشار وارد سيلندر زنجير سفت کن شده و پيستون مربوطه را روي قسمت لاستيکي فشار داده و از شل شدن زنجير جلوگيري مي کند هر چند زنجير هاي کوتاه نياز به زنجير سفت کن ندارند ولي اغلب از ان استفاده مي شود.
اغلب زنجير سفت کن ها مجهز به قطعهاي جغجغه اي مانندي هستند که از برگشت قطعه لغزنده جلوگيري مي کند در موتورهايي که ميل بادامک ان در سر سيلندر تعبيه شده از زنجير سفت کن شامل يک تيغه فنري با پوشش نئوپرين در طرف شل زنجير و يک صفحه لاستيکي را با پوشش نئوپرين در طرف ديگر ان مي باشد و گاهي از چزخ دنده کمکي قابل تنظيم استفاده مي کند.

ميل سوپاپ يا ميل بادامک وظيفه باز و بستن سوپاپ ها را بر عهده دارد بر روي ميل سوپاپ دايره اکسانتير و دنده اويل پمپ وجود دارد ميل سوپاپ نيروي خود را از ميل لنگ توسط دنده دريافت مينمايد وظيفه باز و بسته کردن سوپاپ يا فرمان موتور را به عهده دارد در روي ميل سوپاپ بادامکهاي قرار دارند که مي توانند حرکت دوراني را به حرکت مستقيم الخط تبديل نمايند شکل بادمکها در کار موتور تاثير بسزايي داشته و مقدار اوانس و ريتارد سوپاپها نيز روي بادامکها محاسبه شده است.

 

◄   منبع:

کتاب اتومکانيک به زبان ساده نوشته مهندس احمد امير تيموري