فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول بخش تاريخ
روز شمار تاريخ
تاريخ سياسي ايران
تاريخ سياسي کشورها
تاريخ اسلام
 
 
 
 
 
 
 

عنوان: کشور ترکيه 

نويسنده:

منبع اطلاعاتي:                                 تاريخ نگارش: 16/05/1386

عکس
 

 

گالري تصاوير

 

- - - - -

   
 
 

◄   پيشينه تاريخي:

ترکيه کشوري است با فرهنگي غني، مردمي اصيل و طبيعتي زيبا و متنوع. اين سرزمين زيبا همچنين به‌عنوان مهد بسياري از تمدن‌ها در طول تاريخ شناخته شده است. در نتيجۀ موقعيت جغرافيايي اين کشور، ترکيه در واقع به‌عنوان پل ارتباطي شرق و غرب ايفاي نقش نموده است و ملت ترکيه دائماً با فرهنگ‌هاي بسياري در ارتباط بوده‌اند. در طي قرون، سلاطين بسياري آمده و رفته‌اند و هر کدام از خود ردّي در اين کشور بر جاي نهاده‌اند. يک بخش فوق‌العاده و بسيار مهم تاريخ ترکيه مربوط به ‌مرحلۀ رشد ‌کليساي اوليه در اين کشور است. در دوران امپراتوري روم، پولس رسول سفرهاي بشارتي زيادي به‌سرزميني که اکنون ترکيه خوانده ‌مي‌شود داشت.

حتي هفت کليساي ذکر شده در کتاب مکاشفه در ترکيه امروزي واقع شده‌اند. کنستانتين در سال ۳۲۵ ميلادي، امپراتوري رو به‌زوال روم را متحد و نيرومند ساخت. وي پايتخت روم نوين را به‌نام کنستانتينوپل که همان استانبول امروزي است بنياد نهاد. چند صده پس از کنستانتين، وقايع بسياري در ترکيه رخ داد که هويت امروزي اين ملت را شکل داد. ترک‌هاي سلجوقي با زور کنستانتينوپل را تسخير نموده و اسلام را به‌ اين منطقه معرفي کردند. پس از امپراتوري سلجوقي، امپراتوري عثماني قدرت را در ترکيه به‌دست گرفت. امپراتوري عثماني بزرگترين و مقتدرترين امپراتوري اسلامي در طول تاريخ بوده است. اين امپراتوري تا اوايل دهۀ ۱۹۰۰ ترکيه را تحت کنترل خود داشت. در بحبوحۀ آشوب‌هاي جهاني و داخلي، به رهبري مصطفي کمال يا آتاتورک (‌به‌معناي لغوي پدر ترک)، ترکيه ‌به‌سوي دوران پيشرفت نويني هدايت شد. نفوذ و ايده‌هاي وي آنچه را ما امروزه به‌نام ترکيه مي‌شناسيم شکل بخشيد.

◄   موقعيت جغرافيايي :
ترکيه نقطه تلاقي دو قاره مهم آسيا و اروپايي مي باشد. ترکيه در جنوب شرقي اروپا و جنوب غربي آسيا واقع شده است و بين 5/36 و 42 درجه عرض شمالي و 26 و 45 درجه طول شرقي در نيمکره شمالي قرار گرفته است ، سرزمين ترکيه بصورت مستطيلي قابل تصور است که طول آن از شرق تا غرب 1660 کيلومتر و عرض آن بطور متوسط 550 کيلومتر مي باشد. ترکيه از سه طرف به وسيله دريا احاطه شده است. از وسعت ترکيه با 578/814 کيلومتر مربع مساحت (کمتر از نصف مساحت ايران) سي و پنجمين کشور جهان محسوب مي گردد.. ترکيه در همسايه اروپايي و شش همسايه آسياي دارد. از شمال با کشورهاي مشترک المنافع با 610 کيلومتر ، در شرق با جمهوري اسلامي ايران 454 کيلومتر ، با عراق 331 کيلومتر در جنوب با سوريه 877 کيلومتر در قسمت غربي با يونان 212 کيلومتر با بلغارستان 269 کيلومتر مرزهاي مشترک دارد.


◄   سواحل ودرياچه ها :

ترکيه از سه طرف توسط درياي سياه در شمال ، درياي مديترانه درجنوب ، درياي ازه در غرب احاطه شده است. در شمال غربي درياي داخلي مهمي بنام درياي مرمره وجود دارد که اين دريا از سمت شمال به وسيله تنگه بسفر به درياي سياه واز طريق تنگه داردانل به درياي ازه متصل مي گردد. اين دو تنگه درياي سياه را به درياي آزاد متصل مي نمايند. درياي مرمره منطقه اي در حدود 11350 کيلومتر را در بر مي گيرد..در درياهاي مرمره و ازه جزاير متعددي وجود دارند که متعلق به ترکيه ميباشند. بعضي از آنها عبارتند از : جزاير مرمره در درياي مرمره و ايميرس در در درياي ازه و... در ترکيه در حدود 65 درياچه کوچک و بزرگ جمعا با 9000 کيلومتر مربع مساحت وجود دارد ، از جمله درياچه وان ( با مساحت 3713 کيلومتر) در شرق ، درياچه نمک ( با مساحت 1620 کيلومتر) در آناطولي مرکزي و درياچه توز (با مساحت 1500 کيلومتر) در قونيه و....

◄   شهرها و بنادر مهم :
پايتخت ترکيه شهر آنکارا ميباشد و از شهرهاي مهم آن ميتوان از استانبول ، ازمير ، آدانا ، بورسا، ارزروم، قونيه، آنتاليا ، اورفا ، وان و... نام برد.استانبول و تکيرداغ در قسمت اروپايي ترکيه وزنگولداق ، سينوپ و طرابوزان در بخش آسيايي از بنادر مهم ترکيه محسوب ميشوند. بنادر...... در ساحل درياي سياه ، مرسين و آلانيا و انطاکيه درساحل درياي مرمره، ازمير؛ آنتاليا در ساحل درياي مديترانه وايراليک در ساحل درياي ازه از ديگربنادر ترکيه مي باشند.

◄   موقعيت استراتژيك:
موقعيت خاص جغرافيايي تركيه موجب شده است كه اين كشور از موقعيت استراتژيكي هم برخوردار باشد، اين سرزمين همانند پلي دو منطقه مهم و استراتژيكي بالكان و خاورميانه را به يكديگر متصل مي كند. وجود نفت در خاورميانه به بحران هاي متعدد، در اين منطقه موجب افزايش اهميت تركيه گشته، همچنين نزديكي اين كشور به درياي سياه، اژه، مديترانه و وجود دو تنگه مهم بسفر و داردانل، باعث شده است كالاهاي مصرفي اروپا از طريق تركيه به خاورميانه ارسال شود.تركيه در اوايل دوره جنگ سرد (۱۹۵۳م) به علت وحشتي كه از حمله شوروي سابق داشت، به عنوان بازوي شرقي بلوك غرب به پيمان نظامي ناتو پيوست و پس از فروپاشي شوروي احتمال مي رفت كه از اهميت نقش تركيه كاسته شود اما به علت همجوار شدن اين كشور با كشورهاي مشترك المنافع (جمهوري آذربايجان، ارمنستان و گرجستان) و وجود منابع نفت و گاز در اين منطقه، دوباره مورد توجه غرب قرار گرفت. تركيه در دوره اشغال كويت به دست نيروهاي عراق و در جنگ خليج فارس (۱۹۹۱) به موازات جبهه سعودي، جبهه اي در شمال عراق گشود و فعالانه عليه حضور نظامي عراق در كويت به نيروهاي متحدين كمك كرد.

پس از وقوع انقلاب اسلامي در ايران (۱۹۷۹) كشورهاي غربي سعي كردند از طريق نفوذ تركيه به آسياي مركزي و قفقاز و انحصاري ساختن بازارهاي اين مناطق از نفوذ ايران بكاهند و حضور خود را از اين طريق افزايش دهند.مشكلات تركيه با كشورهاي همجوار و خارج از قلمرو ملي:تركيه از ديرباز با برخي همسايگان خود مرزهايي ناآرام داشته است.از آن جمله:- دشمني ديرينه با ارمنستان (همسايه شرقي- درباره عراق، تجاوز به خاك اين كشور در بخش هاي شمالي و اجراي طرح هاي تحت پوشش (GAP) كه از طريق آن تركيه كنترل مصب هاي دجله و فرات و بهره برداري يكجانبه و پركردن مخازن آب را انجام مي دهد و انقطاع جريان آب اين دو رودخانه همواره موجب نگراني دو كشور سوريه و عراق است.درباره ايران، جمعيت كردهاي تركيه و فعاليت هاي مرزي آنها گاه مسائلي را به وجود آورده كه بر روابط دو كشور تأثير داشته است.- مشكلات تركيه در خارج از قلمروي ملي به سه كشور يونان، مقدونيه و قبرس مرتبط است. تركيه همواره با يونان بر سر حوزه درياي اژه، محدوده پرواز، حوزه فلات قاره و حقوق اقليت ترك اختلاف دارد.

موارد ژئوپلتيك و تأثيرگذار بر روايط با ايران:تركيه با وجود داشتن نكات مثبت ژئوپلتيكي با پيرامون خود، نتوانسته است موانع ثبات و امنيت را كاملاً از ميان بردارد. در حال حاضر مرز ايران و تركيه در مقايسه با ديگر مرزهاي اين كشور از آرامشي نسبي برخوردار است كه با توجه به تحولات منطقه به خصوص اشغال نظامي عراق به دست نيروهاي آمريكايي نمي توان صد در صد درباره تحولات احتمالي مطمئن بود. با اين وجود هر دو كشور ايران و تركيه به رغم مشكلات موجود سعي در حفظ ثبات دارند. به طور كلي موارد ژئوپلتيكي و تأثيرگذار بر روابط ايران و تركيه عبارتند از:

      
+   ژئوپلتيك ترك:

در خصوص ژئوپلتيك ترك چند موضوع از جمله اعتقاد به پايان تركيسم قابل توجه است. آذربايجان بزرگ اقوام ترك و جامعه ترك در مقابل جامعه اروپا پان تركيست ها معتقدند: اقوام و مردمي كه تا انتهاي آسياي مركزي يعني ديوار چين به زبان تركي صحبت مي كنند از ملت بزرگ ترك هستند كه بايد زير يك پرچم گرد ايند.در اين ميان، مردم آذربايجان ايران با فرهنگ شيعي خود تا به حال تمايلي به اين خودمختاري و جدايي نشان نداده اند و اصولاً آذري هاي ساكن در ايران به پان تركيسم و عقايد پان تركيست ها اشتياقي نشان نمي دهند و همواره به حكومت مركزي ايران وفاداري محسوسي داشته اند.

      
+   ژئوپلتيك كرد:

جمعيت كردهاي تركيه تا سال ۱۹۹۵ بيش از ۱۶ ميليون نفر برآورد شده است كه در ۱۴ استان شرقي و جنوب شرقي اكثريت قومي هستند، پراكنش جغرافيايي كردها در آناتولي شرقي و جنوبي كه مناطقي استراتژيكي هستند، اهميت ويژه اي دارد. حزب كارگران كردستان (پ.ك.ك) در سال ۱۹۷۴ تأسيس گرديد. در ۱۹۷۷ با چاپ منشور در مسير انقلاب فعال شد و در ۱۹۸۰ از فعاليت منع گرديد. با توجه به حضور كردها در ايران و عراق مشابهت نژادي آنها با كردهاي تركيه، مسائل و مشكلاتي در طول تاريخ به وجود آمده است. از آن جمله در ايران تأسيس جمهوري خودمختار كردستان از مركز مهاباد در سال ۱۳۲۴ ش به رهبري قاضي محمد و به دست اعضاي حزب دموكرات كردستان، همچنين فعاليت هاي ضد انقلاب گروهك هاي كومله و دموكرات پس از انقلاب اسلامي در منطقه كردستان و ضعف اين نيروها در سال ۱۳۶۴ و...از موارد مهم و قابل مطرح شدن هستند. بنابراين مي توان اذعان كرد كه در مرز ايران و تركيه عامل بالقوه بحران ساز در درجه نخست كردها هستند كه به دلايل توزيع ميان مرزي، عبور و مرور ساده و روحيه استقلال طلبي هر بار كه با سركوب دولت تركيه مواجه شده اند به سوي قبايل كرد در ايران متمايل گشته و مسائلي را به وجود آورده اند.
 

      +   ژئوپلتيك آب:
مصب دو رودخانه دجله و فرات در خاك تركيه قرار دارد و اين دو رود پس از طي مسافتي، به سرزمين هاي سوريه و عراق وارد مي شوند (فرات به سوريه و دجله به عراق).در خاك عراق دوباره اين دو رود به يكديگر مي پيوندند و ۸۴ كيلومتر مرز آبي ايران و عراق (اروندرود) را تشكيل مي دهند. در سال ۱۹۹۰ به علت بهره برداري هاي يكجانبه تركيه از مصب و امتداد اين دو رودخانه، شديدترين تضاد بين تركيه و همسايگانش به وجود آمد. اين در حالي است كه تركيه با در اختيار داشتن ۲۶ حوضه رودخانه، از اين لحاظ مشكل چنداني ندارد و مي تواند به همراه عراق و سوريه درباره تقسيم آب دجله و فرات راه هاي مسالمت آميزي را بيابد و به كار بندد. بنابراين كاهش آب در اروندرود ارتباط مستقيمي با اقدامات دولت تركيه مي تواند داشته باشد. استراتژي هاي فرامرزي تركيه:تركيه درباره روابط با اسرائيل، ايالات متحده آمريكا و اتحاديه اروپايي استراتژي هاي فراملي و فرامرزي دارد و از دهه ۵۰ با ورود به ناتو به رعايت قراردادهاي اين پيمان و همكاري با آمريكا ملزم شد و از زمره اولين كشورهايي بود كه موجوديت اسرائيل را به رسميت شناخت. اين كشور در ۱۴ آوريل ۱۹۸۷ تقاضاي عضويت در اتحاديه اروپايي كرد كه در ۵ فوريه ۱۹۹۰ اين اتحاديه در اجلاسي با عضويت تركيه مخالفت و هشت علت را براي اين مخالفت، عنوان كرد كه عبارتند از: كافي نبودن سطح پيشرفت هاي اقتصادي، افزايش نرخ تورم و بيكاري، اختلافات ديني و فرهنگي با اروپا، منازعه تركيه و يونان، مسئله قبرس و مسئله حقوق بشر در تركيه و بالاخره فقدان ثبات سياسي. با اين وجود تركيه همچنان تلاش مِي كند نظر اتحاديه را تغيير دهد. شواهد و قرائن نيز نشان مي دهد، تركيه در اينده اي نزديك عضو اتحاديه اروپايي خواهد شد.

 

◄   كمال آتاتورك:

در دوره بعد از فروپاشي امپراطوري عثماني و كمال آتاتورك نيز نوسازي، شعار هميشگي ترك ها بود تمدن براي آتاتورك و اصلاح طلبان ترك به معناي تمدن غربي بود. آنها مي گفتند: كساني كه متمدن نيستند بايد تحت سلطه متمدن ها بمانند. اعطاي حقوق سياسي به زنان، تغيير روز تعطيل از جمعه به يكشنبه، تغيير خط و تبديل آن به لاتين و قوانين جديد جزائي از جمله اصلاحات آتاتورك بود.

او توانست تركيه را به يك حكومت سكولار تبديل كند. شوراي اروپا در اوت سال ۱۹۴۹ تركيه را به عنوان يك عضو دائم پذيرفت و اعلام كرد كه جمهوري تركيه دو شرط عضويت را محقق كرده است يعني اينكه هم يك كشور اروپايي است و هم به حقوق بشر و دمكراسي تكثر گرايانه و حكومت قانون احترام مي گذارد. در آن زمان اعتبار اروپايي تركيه هيچ گاه مورد پرسش قرار نگرفت. تنها انگيزه هاي استراتژيك براي جذب تركيه در اردوگاه غرب در جريان جنگ سرد باعث اتخاذ اين تصميم شده است.

در سال ۱۹۵۱ تركيه به ناتو پيوست و عضويت سازمان همكاري اقتصادي اروپا، كنفرانس امنيت و همكاري اروپا و بانك توسعه و بازسازي اروپا را نيز بدست آورد. تركيه اكنون عضو دائم همه نهادهاي اروپايي، به جز اتحاديه اروپايي است.در سال ۱۹۸۷ تركيه تقاضاي عضويت در جامعه اروپا را تسليم اين جامعه كرد. اعلام نظر كميسيون اروپا درباره اين درخواست دو سال طول كشيد. اين كميسيون درخواست تركيه را قبول اما مذاكرات درباره ورود آن را رد كرد، چون اين كميسيون خود درگير تغييرات گسترده بود. شرايط اقتصادي، سياسي تركيه هم دليل ديگر جواب منفي كميسيون اروپا براي آغاز مذاكرات بود. اين كميسيون توصيه هايي به تركيه ارائه كرد.

 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت