فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول زمين شناسي
آموزش علوم زمين شناسي
نرم افزارهاي زمين شناسي
مراکز علمي و تحقيقاتي
سايتهاي زمين شناسي
گالري عکس زمين شناسي
 
 
 

عنوان: تريلوبيت‌ها و ساختمان بدني آنها

نويسنده: محمد مهدي مالکي       ايميل: geoaria@yahoo.com 

منبع اطلاعاتي: geoaria.blogfa.com  post-116            تاريخ نگارش: 08/02/1385

 
 

 

گالري تصاوير

 

- - - -

   
 
 

تريلوبيت‌ها گروهي از شاخه بندپايان(Arthropoda) هستند كه با داشتن بدني بندبند و پوشش سخت خارجي، مشخصند. آنها موجوداتي دريايي بوده كه در انتهاي پالئوزوئيك منقرض شده‌اند. و شاخص پالئوزوئيك محسوب مي‌شوند.

تريلوبيت‌ها از پائين‌ترين قسمت كامبرين ظاهر شده و در حدود 1300 جنس از آنها توصيف شده‌اند. آنها از بندپايان قديمي بسيار ساده بوده‌اند كه تفاوت آنها با بندپايان ديگر در دست و پا و دگرديسي اوليه بوده است. طول بدن 10-2 سانتيمتر و به ندرت تا 75 سانتيمتر مي‌رسيده است. چون بدن از طول و عرض به سه قسمت تقسيم شده است، آنها را تريلوبيت مي‌گويند. اسكلت آنها،خارجي و از جنس فسفات كلسيم و كيتين و برخي موارد معدني كه استحكام آن را زياد مي‌كند تشكيل شده است. حدود خارجي اسكلت بيضوي يا تخم‌مرغي است و اسكلت خارجي ممكن است برجسته صاف، كماني يا گرد و گلوله‌اي باشد. تريلوبيت‌ها به وسيله پوشش و اسكلت سطح پشتي، قسمت‌هاي نرم خود را حفاظت مي‌كردند، همانند ديگر بندپايان تريلوبيت‌ها به طور مكرر پوست‌اندازي مي‌كرده‌اند. بنابراين بيشتر تريلوبيت‌هاي پيدا شده احتمالا اسكلت حاصل از پوست‌اندازي هستند تا بقاياي اجساد آنها.
از نظر طولي نيز شامل: يك قسمت مركزي به نام لب محوري(Axial lobe) و دو بخش جانبي به نام پلورا(Pleural lobe) مي‌باشند. عناصر اسكلتي در سفالون و در پيژيديوم به يكديگر متصل شده و غير قابل حركت هستند. فقط در ناحيه توراكس كه شامل 2 تا 40 قطعه مفصل شده به يكديگر است، قطعات نسبت به يكديگر حركت دارند. بنابراين تريلوبيت‌، مي‌توانسته از سطح شكمي تا شود.

◄   ساختمان بدن در تريلوبيتها :
پوشش و اسكلت پشتي، به سه ناحيه از جلو به عقب (در امتداد عرض) تقسيم شده است:
سفالون(Cephalon)يا سپر ناحيه سري، توراكس (Toraxss)يا سينه و پيژيديوم (Pygidium)يا بخش دمي.

      ●   سر يا سفالون :
سفالون داراي بخشهاي متفاوتي است و شکل و چگونگي اين قسمتها از مهمترين فاکتورهاي تقسيم بندي تريلوبيتهاست. گلابلا (Glabella) قسمت مياني سر را شامل مي شود که داراي حالت برجسته بوده و توسط شيار پشتي (dorsal furrow) از ساير قسمتها جدا مي شود. در دو طرف گلابلا دو گونه ثابت وجود دارد که مجموع آنها را با گلابلا کرانيديوم (Cranidium) مي گويند. شکل گلابلا ميتواند طويل، کوتاه، باريک، پهن و ... باشد.
خط درز چهره اي (Facial suture) جداکننده گونه متحرک و کرانيديوم است. اين خط درز، پوست اندازي تريلوبيتها را تسهيل مي کرده. بر اساس اينکه خط درز کدام قسمت از سفالون را قطع نمايد، انواع مختلفي براي آن تشخيص داده شده.
گونه ثابت(Fixed cheek) چسبيده به گلابلا است و شامل تمام کرانيديوم به استثنا گلابلا مي گردد و داراي لبه کاملا برجسته بوده که در تمام لبه سفالون ديده مي شود. گونه متحرک (Free cheek) توسط خط درز چهره اي از گونه ثابت جدا مي شود. چشمها در سطح پشتي سر قرار دارند که يک جفت چشم ساده و يک جفت چشم مرکب کوچک است. چشمهاي مرکب از تعدادي عدسي تشکيل مي شوند که هر کدام از عدسيها يک واحد بينايي محسوب مي شود. تعداد عدسيها تا 15000 عدد هم مي رسد. عدسيها يا به هم چسبيده يا پهلو به پهلو قرار گرفته اند، که در اين حالت به هولو کروآل (Holo chroal)معروفند. و اگر فاصله داشته باشند به شيزو کروآل (Schizo chroal) موسومند، که در اين حالت عدسيها نيمه کروي بوده و توسط بافت سختي از هم جدا شده اند.

      ●   سينه يا توراکس
از تعدادي قطعه متصل به هم و کاملا مجزا از يکديگر تشکيل شده است. اين قطعات نسبت به هم و نسبت به ناحيه سفالون قابل حرکت هستند.
قسمت محوري، قسمت مياني سينه است که برجسته است و در دو طرف آن لپهاي جانبي قرار دارند. قسمت جانبي پلورال (Pleural) است و شکلهاي مختلفي دارد. انتهاي پلورالها گاهي توليد خارهايي مي کند که پلورال اسپاين ( Pleural spine) ناميده مي شوند. تعداد بندهاي سينه در گونه هاي مختلف متفاوت بوده از 2 تا 40 قطعه متغير است. و يکي از صفات عمده مورد استفاده در تقسيم بندي تريلوبيتها است.

      ●   دم يا پيژيديوم
همانندناحيه سينه از تعدادي قطعه به هم جوش خورده تشکيل شده. تعداد اين قطعات در گونه هاي مختلف متفاوت است و همانندسفالون به توراکس متصل شده است و داراي يک بخش محوري و دو بخش جانبي مي باشد. بخش محوري که معمولا حالت برجسته هم دارد راشيس (Rachis) ناميده مي شود. قطعات جانبي داراي لبه هاي صاف يا خارمانند هستند. مخرج در زير آخرين قطعه دم قرار مي گيرد.

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت