فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول زمين شناسي
آموزش علوم زمين شناسي
نرم افزارهاي زمين شناسي
مراکز علمي و تحقيقاتي
سايتهاي زمين شناسي
گالري عکس زمين شناسي
 
 
 

عنوان: مهاجرت نفت و تشکيل حوضه هاي نفتي

نويسنده: مهدي داودي             ايميل: geologyinfo@gmail.com

منبع اطلاعاتي: gsim.blogfa.com             تاريخ نگارش: 29/02/1387

 

 

گالري تصاوير

 

مطالب مرتبط 1

 

مطالب مرتبط 2

 
 
 

◄   مهاجرت نفت:
پديده مهاجرت به دوبخش مهاجرت اوليه وثانويه قابل تقسيم است. مهاجرت اوليه به حرکت نفت وگاز ازسنگ منشاء به لايه هاي تراواويا معبر گفته مي شود. درصورتي که درطي مهاجرت ثانويه نفت وگازدرلايه تراوا حرکت مي کنند تا اين که دريک تله نفتي متمرکز شود. تفکيک وجدايش اين دونوع مهاجرت ازيک ديگر بسيار مهم است. مهاجرت اوليه احتمال به مسافت کم تر از 4100 متراست وديگر رفتارپيچيده نفت ،آب منفذي آزاد وسطوح کاني هاي رسي که دراطراف ساختمان خود آب رانگه مي دارند مي باشد. درصورتي که مهاجرت ثانويه مي تواند درساختمان طولاني انجام شود. دراين نوع مهاجرت حرکت قطرات هيدروکربني درسيال شبکه پيوسته منفذي که اشباع ازآب مي باشد صورت مي گيرد.

◄   مهاجرت اوليه:

مهاجرت اوليه درحقيقت يکي ازناشناخته هاي زمين شناسي نفت است چراکه مکانيزم آن به خوبي شناخته نشده است. کوچک بودن منافذ موجود درسنگ هاي منشاء وعدم تابعيت حل شدن هيدروکربن ها درآب ،ازدلايل شکل گيري پديده مهاجرت اوليه است. مکانيزم هاي متفاوتي براي مهاجرت اوليه پيش نهاد شده است.
کليه مکانيزم هاي مهاجرت اوليه راي مي توان دردو دسته قرارداد يک دسته که نياز به جرکت آب منفذي دارد. (مکانيزم هاي قطرات وحباب هاي هيدريوکربن)که توسط حرکت آب منفذي مهاجرت مي کنند. دسته دوم شامل مکانيزم هايي است که مستقل از جريان آب منفذي است (مثل مکانيزم هاي انتشاروحرکت مستقل فاز هيدروکربن).

      
+   مکانيزم قطرات ياحباب هاي هيدروکربن: حرکت هيدروکربن به صورت قطره يا حباب ازميان خلل وفرج ريز واشباع ازآب سنگ منشاءدرگيرپديده مويينگي است. تازماني که اندازه قطرات يا حباب هاي هيدروکربن کو چک تر يا هم اندازه مجاري موجود درسنگ منشاءاست. هيچ محدوديتي درحرکت وجود نداردولي اگراندازه مجاري موجود درسنگ منشاءکوچک تراز قطرقطرات ياحبابهاي هيدروکربن باشد براي حرکت بايد بتوان برنيروي مويني غبله کرديعني قطره بايد تغيير شکل پيدا کند. کشش سطحي بين دو سيال آب هيدروکربن سبب ايجادمقاومت درمقابل اين تغيير شکل مي شود. زايش هيدروکربن هايي باوزن ملکولي کم از کروژن سبب افزايش حجم زياد مولي مي شود که موجب ايجاد نقاط يابسته هاي فشار درسنگ منشاء مي شود که اين فشارزياد مي تواندنيروي موردنياز براي غلبه برنيروي مويينگي رادردسترس قراردهد.

      
+   مکانيزم محلول ملکولي: مهاجرت هيدروکربن به صورت محلول ملکولي براي برخي از آروماتيک هاي سبک مثل بنزن مکانيزم مناسبي به نظر مي رسد. حتي باوجود قابلتي حلاليت کم درصورتي که حجم قابل توجهي آب بتواند ازسنگ فشرده وخارج شود ممکن است مقادير قابل توجهي ازهيدروکربن ازسنگ منشاءخارج شود.
راه هايي وجود داردکه باآن ها قابليت حلاليت هيدروکربن درآب افزايش مي يابد يکي از آن هاي باتشکيل پتروليوم است. اين مدل پيش نهاد مي کند که آن چه از سنگ منشاءخارج مي شود هيدروکربن هاي نفتي نيستند. بلکه مواد اوليه مهم تري مثل الکل ها واستون ها مي باشد که باسهولت بيش تري نسبت به هيدروکربن درآب ازسنگ هاي منشاءخارج مي شود.

      
+   مکانيزم حرکت مستقل فاز هيدروکربن: اين مکانيزم چنين بيان مي کند که درابتدا فاز هيدروکربني تشکيل شده از کروژن به وسيله پديده انتشار خود رابه منافذ درقشر سنگ منشاء رسانده وتمرکزمي نمايد. پس ازشکل گيري قطرات درشت واتصال آن ها به يک ديگر آن ها به يک ديگر آن ها مي توانند شروع به حرکت نمايند.

      
+   ايجاد ريز شکستگي درسنگ منشاء: همان گونه که گفته شد زايش هيدروکربن از کروژن مي تواند فشار زيادي ايجاد نمايد اين فشارممکن است آن قدر زياد شود که سبب ايجاد ريز شکستگي هايي با قطران برزگ تر ازقطر منافذ درشبکه شود که موجب تسهيل مهاجرت اوليه نفت خواهد شد.

      
+   مکانيزم شبکه سه بعدي به هم پيوسته مواد آلي: اين مدل بيان مي کند که مهاجرت اوليه هيدروکربن هاازميان شبکه سه بعدي به هم پيوسته کروژن بدون اين که وارد متن سنگ شوندانتقال مي يابند اين فرايند فقط درشيل هاي سياه غني ازمواد آلي وبرخي ازسن هاي کربناته امکان پذيراست.

      
+   مکانيزم هاي متفرقه: ممکن است افزايش فشار درسنگ منشاء به دليل افزايش دما اتفاق بيش تر وممکن است وضعيت هاي مختلف زمين شناسي سبب ايجاد يک ياچند مکانيزم براي مهاجرت اوليه نفت باشد. پس درنتيجه درمکانيزم هاي متفرقه ممکن دويا چند مکانيزم دخيل باشد.

◄   تاثيرزه کشي سنگ منشاءمهاجرت اوليه:

زه کشي سنگ منشاء فاکتورديگري نيز وجود داردکه مهاجرت اوليه را کنترل مي کند. زه کشي درواقع توانايي سنگ منشاءدرانتقال هيدروکربن توليد شده به لايه هاي سنگ معبر است. حرکت هيدروکربن درمواردي درامتداد لايه بندي سنگ آسان تر ازجهت عمود برلايه بندي است. هم چنين هيدروکربن هاي سبک تر آسان تر از هيدروکربن هاي سنکين تر حرکت مي کند هم چنين هرچقدر ضخامت لايه هاي سن منشاء کم تر باشد. ميزان زه کشي بيش ترمي شود. پس هر چه انباشته نفتي بزرگ تر باشد نفت بايستي از سطوح بيش تري ازسنگ منشاء سرچشمه گرفته باشد. به عنوان مثال يک ميدان نفتي به قطر3 کيلومتر يک شبکه زه کشي به شعاع 15کيلومتر داشته باشد.

◄   مهاجرت ثانويه:

مکانيزم مهاجرت ثانويه خيلي بهتراز مهاجرت اوليه شناخته شده است. درخلال مهاجرت ثانويه پتروليوم به صورت قطرات نفت درمنافذ سنگ مخزن تراوا حرکت مي کند. چون قطر منافذ درسنگ مخزن داشته است حتي قطرات نسبتادرشت نفت نيز قاردبه حرکت هستند فرايند هاي فيزيکي که باعث مهاجرت ثانويه مي شوند شامل شناوري ،فشارمويينگي ،گراديان هيدروديناميکي است. دراثر پديده شناوري که ناشي ازاختلاف چگالي بين هيدروکربن وآب سازندي است. قطرات نفت درداخل لايه هاي بعد به طرف بالا حرکت مي کند. حرکت تازماني که قطرات به منافذي با قطر کم ترازخود برسد ادامه دارد.
مهاجرت ثانويه عموما درامتداد لايه بندي لايه ها معبر صورت مي گيرد. بنابراين مهاجرت جانبي مي توانددردامنه وسيعي ازمسافت ها صورت گيرد. وقتي که سنگ مخزن به سنگ منشاء نزديک باشد مهاجرت کوناه صورت مي گيرد.

◄   مسيرهاي مهاجرت ونوع حوضه:

به طور کلي سه سيستم مهاجرت اصلي درحوضه هايي با طرح هاي تکتونيکي مختلف شناسايي شده است.

      
+   سيستم مهاجرت گسلي: دراين سيستم بيش تر درريف هاي قاره (قسمت هاي درحال کشش حوضه وحوضه هاي پشت کمان) ديده مي شود. فرونشست شديد وجريان ماگمايي زياد باعث نهشته شدن سريع وبلوغ سن گهاي منشاء مي شود. نفت عمدتا درجهت عمودي ودرطول شبکه حاصل از گسل حرکت مي کند. گسل هاي بسته باعث متوقف شدن مهاجرت مي شود.

      
+   سيستم هاي مهاجرت طولاني: اين سيستم مهاجرت بيشتردر حوضه هاي کراتوني قديمي يافت مي شود. اين حوضه ها درطول دوران زمين شناسي پايدار و داراي فرونشست کم وجريان گرمايي کم بوده اند. تعداد لايه هاي سنگ منشاء خيلي محدود بوده واغلب به يک واحدچينه محدود مي شود. زايش نفت عمدتا درمرکز حوضه صورت مي گيرد. درحالي که نفت گير ها درلبه هاي حوضه قرار دارند ،مسير هاي طولاني مهاجرت ،مناطق زه کشي شده وسيعي ايجاد مي کنند که ازدست دادن مقدارزيادي نفت سبک باعث ايجاد ماسه هاي قيري دراين سيستم مهاجرت مي شود.

      
+   سيستم مهاجرت پراکنده: اين سيستم درمناطقي که تحت کوه زايي فعال قرار دارد ديده مي شود پراکندگي گسترده مخازن نفت وگاز در حوضه رسوبي نتيجه اين سيستم است اين سيستم براي مهاجرت طولاني مناسب نيست ومسيرهاي مهاجرت به صورت جانبي ،عمودي وکم مسافت است. ميزان پراکندگي سيستم بستگي به تکتونيک ،گسل ها وچين هاي حاصله دارد.

◄   مسيرهاي مهاجرت(Migration Pathways):

مسيرهاي مهاجرت راه هايي است که هيدروکربن به طرف محل تجمع خود حرکت مي کندکه مي تواند به شکل هاي تقارن دايره تا منحني هاي نامتقارن کشيده ،متغيير است. شکل زير

 


◄   نحوه پرشدن مخازن ازهيدروکربن:

پرشدن يک مخزن اشباع ازآب فرايندي تدريجي است که درطي اين فرايند نفت به صورت پيش رونده جايگزين آب منفذي مي شود. عقيده براين است که نفت مهاجرت کرده ،فقط درسيستم هاي منفذي بزرگ تر لايه هاي معبر که فشارهاي مويينه پايين تري دارند جاي مي گيرد. درحالي که تجمع نفت بيش تر وبيش تر مي شود نيروي شناوري افزايش يافته وبه تدريج بخش هاي ديگرمخزن ازنفت پرخواهد شد.

◄   اهميت توالي فرايند ها درتجمع اقتصادي هيدروکربن:
عموما براي تجمع اقتصادي نفت چندين عامل وفرايند مهم لازم است که بايستي دريک توالي به خصوص رخ دهند. هرانحرافي ازاين توالي مانع تجمع نفت خواهدشد. دراين توالي زمان بحراني (Critical Moment) براي تجمع هيدروکربن درنظر گرفته شده است. زمان بحراني ،مبين اين است که زايش ومهاجرت نفت قطعا بايستي بعد ازتشکيل نفت گيرباشد ،درغير اين صورت ،نفت حاصله ممکن است درسطح وسيع پخش وبه هدربرود. شکل زيرتوالي فرايند هاي لازم براي انباشت اقتصادي هيدروکربن رانشان مي دهد.

 

 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت