فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

صفحه اول زمين شناسي
آموزش علوم زمين شناسي
نرم افزارهاي زمين شناسي
مراکز علمي و تحقيقاتي
سايتهاي زمين شناسي
گالري عکس زمين شناسي
 
 
 

عنوان: آتشفشان دماوند

نويسنده: قاسم موسوي             ايميل: baron_parast@yahoo.com

منبع اطلاعاتي: chamrangeology.blogfa.com             تاريخ نگارش: 20/12/1386

عکس
 

 

گالري تصاوير

 

مطالب مرتبط 1

   
 
 

مخروط دماوند ، شاخص‌ترين آتشفشان چينه‌اي کواترنري ايران است. تاريخ فعاليت اين آتشفشان بخوبي شناخته نشده و مخروط آن استراتر ولکاني است که ارتفاع آن از سطح دريا 5670 متر ( 5611 متر وزيري ، 1362 ) ولي از زمينهاي اطراف 1600 متر تا 2000 متر است. مخروط آن منظم و روي کوههاي فراسايش يافته‌اي که در حدود 3500 متر از سطح دريا ارتفاع دارند واقع است. دامنه کوه بوسيله جريانهاي گدازه‌هاي متعدد که از قله يا از مخروطهاي فرعي سرازير شده اند پوشيده شده است.

 


گدازه‌هاي دماوند وسعتي در حدود 400 کيلومترمربع را پوشانيده اند. به علاوه جديدترين گدازه‌ها در دامنه غربي مخروط قرار گرفته‌اند و روي همين دامنه مخروطهايي از خاکستر وجود دارد. قله دماوند نسبتا پهن مي‌باشد. در ضلع جنوبي و در ارتفاع 5100 متري آن گازها و فرمرولها نمايان هستند. اين محل متعلق به يک دهانه قديمي است که بوسيله قله مخروطي فعلي مستور گرديده است. در ضلع جنوب شرقي ، نقشه هاي ولکاني کلاستيک ريزشي و جرياني ضخامت زيادي به خود اختصاص داده است.
 

◄   دهانه آتشفشان دماوند :
قطر دهانه آتشفشان در حدود 400 متر است. قسمت مرکزي دهانه ، بوسيله درياچه‌اي از يخ پوشيده شده و در حاشيه آن دودخان‌هايي وجود دارد که زمين هاي اطراف را به رنگ زرد درآورده اند. جدا از دهانه فعلي ، شواهدي از دهانه هاي قديمي را مي توان ديد. يکي از اين دهانه هاي قديمي در پهلوي جنوبي و در ارتفاع 100 متر قرار دارد که در حال حاضر ، محل خروج گازها و دودخان‌ها است. در پهلوي شمالي دماوند اثر ديگري از يک دهانه قديمي به قطر حدود 9 کيلومتر ديده مي شود که امروزه رودخانه نونال در آن جريان دارد.
سنگهاي دهانه قديمي کمي بازيک تر از گدازه هاي جوان دماوند است. اگرچه بروس و همکاران ( 1977 ) با توجه به ترکيب شيميايي گدازه‌ها ، دماوند را آتشفشاني ديررس و دور از زاگرس مي‌دانند که در تشکيل آن برخورد صفحه‌ها و پديده فرورانش از نوع خاص و ذوب پوسته اقيانوسي نقش داشته، ولي جايگاه اين مخروط در محل تلاقي البرز خاوري و باختري اين ذهنيت را تقويت مي‌کند که تلاقي گسل هاي عميق پوسته ، بويژه انواع امتداد لغز شمال باختري و شمال خاوري ، محل مناسبي براي رسيدن ماگما به سطح زمين بوده است.
 

◄   فعاليت آتشفشانهاي دماوند :
جريان گدازه که از دامنه غربي سرازير گرديده وارد رودخانه لار شده است و در مسير آن سدي ايجاد کرده و درياچه سدي لار را پديد آورده است. اين سد بوسيله رسوبات پر گرديده و پس از شکسته شدن گدازه‌هاي سدکننده مزبور ، جريانهاي آب روي آن برقرار گرديد، شاهد اين امر وجود تراس (پادگانه آبرفتي) در قاعده دامنه غربي دماوند است.
اندازه گيريهاي سن با روش کربن 14 که از مواد کربن‌دار (چوب) موجود در اين رسوبات آبرفتي به عمل آمده ، حداقل سن دماوند در حدود 38500 سال تعيين شده است. با توجه به اينکه آثار يخچالهاي پلئستيوسن در روي مخروط آتشفشاني از بين رفته است مي‌توان ادعا نمود که فعاليت عظيمي که کوه دماوند را شاخته است بعد از يخبندان عظيم يعني در دوره هولوسن عمل کرده است ( حدود 10000 سال قبل ).
 

◄   سنگ شناسي دماوند :
کوه دماوند يک آتشفشان مختلط است که جريانهاي گدازه آن زياد و مواد پيروکلاستيک آن نسبتا کم و شامل پوسن ، توف و رسوبات لاهار مي باشد. فراوانترين گدازه دماوند ، سنگي است که به آن تراکيت گفته مي‌شود ( به علت بافت پورفيري ، رنگ روشن ، با بلورهاي پلاژيوکلاز ، سانيدين ، بيوتيت ، پيروکسن و آپاتيت) و پس از آن آندزيت و بازالت است.
در بين سنگهاي آتشفشاني دماوند توفها جايگاه ويژه دارند که شامل انواع متعددي از توف شيشه‌اي (در دره هراز و شمال دماوند) ، توف تراکيتي (در قله) ، توف شيشه‌اي پاميسي (در تينه) هستند. جدا از سنگهاي گفته شده ، نهشته‌هاي جرياني آذر آواري باختر دماوند و نهشته‌هاي بلوک مانند از فراورده‌هاي آتشفشان دماوند هستند.
 

◄   ويژگيهاي ژئوشيميايي سنگهاي دماوند :
کهن‌ترين گدازه‌هاي کواترنري دماوند از نوع بازالت قليايي است که در نتيجه تفريق ماگمايي پرمايه تر از سيليس ، ظاهر شده‌اند. بطور کلي ، سنگهاي دماوند از سه نوع بازيک ، حد واسط اسيدي هستند. انواع بازيک فقط شامل گدازه‌هاي بازالتي و تراکي بازالتي است ولي در انواع حد واسط و اسيدي افزون بر گدازه‌ها ، سنگهاي آذر آواري و اپي کلاستيک نيز وجود دارد. حجم اصلي کوه دماوند را سنگهايي تشکيل مي‌دهند که از نظر سيليس ، حد واسط بوده و مقدار سنگهاي بازيک ، بسيار کمتر از ديگر سنگهاست.
بيشتر سنگهاي دماوند از نوع حد واسط (SiO2 بين 52 تا 63 درصد) و مقدار کمتري نيز از نوع اسيدي (SiO2>%63) هستند که به دو صورت گدازه‌ها و سنگهاي آذر آواري رخنمون دارند. فورانهاي اوليه از فورانهاي بعدي دماوند بازيک‌تر بوده است و اين امر تفريق ماگما را در آشيانه ماگمايي نشان مي دهد. گدازه‌هاي دماوند از نظر شيميايي اختصاصات ويژه‌اي دارند يعني سرشار از سيليس و آلکالن اند، مقدار آهن آنها کم و نسبت Feo / Mgo نيز ناچيز و به سري شوشونيتي متعلق است.
 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت