فرهنگ و تاريخ | سرگرمي | نيازمنديها | مذهبي | اقتصادي | خانواده و اجتماع | هنر | اخبار | ورزش | کامپيوتر | گردشگري | صنعت و دانشگاه | صفحه اصلي

شعر و داستان فارسي
کتاب ، کتابخانه الکترونيکي
طنز اجتماعي ، سياسي
مجموعه اشعار شاعران
مجلات و نشريات فارسي
ادبيات کودکان و نوچوانان

 

 
 
 

عنوان: زندگينامه سعدي

نويسنده:

منبع اطلاعاتي: www.persian-language.org

عکس

 

 

سعدي بدون ترديد يكي از پنج شاعر طراز اول زبان فارسي و بزرگ‌ترين شاعر ايران است كه فصاحت و زيبايي كلام او را مانندي نيست و شيوايي او در نظم و نثر زبانزد همگان است.
شيخ مصلح‌الدين مشرف‌بن عبدالله، مشهور به "سعدي شيرازي" در سال ‪ ۶۰۰‬هجري قمري يا در نيمه نخست قرن ششم هجري در شيراز ديده به جهان گشود.
درمورد تاريخ دقيق تولد او ترديد وجود دارد و گفته مي‌شود كه او در سال هاي بين ‪ ۶۱۰‬تا ‪ ۶۱۵‬به دنيا آمده است.
 

 

پدر او در دستگاه ديواني اتابك سعدبن زنگي، فرمانرواي فارس، كار مي‌كرد، سعدي نوجوان بود كه پدر خود را از دست داد و سپس به توصيه اتابك فارس براي ادامه تحصيل به بغداد رفت و در نظاميه و مراكز علمي ديگر آنجا، دانش آموخت و از حجره مدرسه و كمك هزينه تحصيلي كه مديران مدرسه نظاميه مي‌پرداختند، بهره بسيار برد و بيشتر اوقات خود را به درس و بحث گذراند.
او به هنگام اقامت در بغداد، از محضر استاداني چون "شيخ ابوالفرج جوزي" و "شيخ شهاب‌الدين سهروردي" بهره برد. سعدي پس از فراغت از تحصيل به سفر پرداخت و راهي سرزمين‌هاي ديگر شد و در اقاليم غربت سالياني بسر برد و اين سير و سفر، نزديك سي سال به طول انجاميد.
حجاز و مكه، دمشق، بيابان قدس و طرابلس و حلب، بصره، اسكندريه، كوفه، جزيره‌ي كيش، كاشغر، ديار بكر، ديار مغرب، بلخ و باميان، دمشق، روم شرقي (تركيه امروز)، شهر صنعا واقع در يمن، و ديدار از سومنات هند از جمله مكان‌هايي است كه سعدي دربوستان و گلستان به سفر به اين مناطق اشاره كرده است.
سرانجام سعدي پس از چهل سال سير آفاق و انفس، با توشه‌اي ارزشمند از تجربه و دانش به شيراز برمي‌گردد و حاصل معنوي، اخلاقي، احوال روحي و اجتماعي، انديشه‌ها و جهان‌بيني خود را در سال ‪ ۶۵۵‬در قالب كتاب "بوستان" و در سال ‪ ،۶۵۶‬در كتاب "گلستان" به رشته تحرير درمي‌آورد.
اين دو كتاب كه نتيجه عمري جهانگردي و تجربه‌اندوزي و مشاهدات سعدي بوده، گنجينه ارزشمندي از نكته‌هاي اجتماعي و اخلاقي و راه و روش بهتر زيستن است.
در كتاب گلستان، سعدي با زيباترين شكل و در نهايت متانت و استواري، كلام را با شوخي و مزاح در هم‌آميخته، چنان‌كه خود او مي‌گويد: "داروي تلخ نصيحت، به شهد رافت برآميخته تا طبع ملول از دولت قبول، محروم نماند." كتاب گلستان كه شاهكار نثر فارسي و سرآمد همه آثار منثور فارسي است، در يك ديباچه و هشت باب به نثر مسجع نوشته شده است، اغلب اين نوشته‌ها كوتاه و داستان گونه و مملو از پندهاي اخلاقي است.
سعدي نثر مسجع را از نظر زيبايي و كوتاهي كلام به اوج خود رسانده است و هنوز كسي نتوانسته با او در اين مورد برابري كند.
از ويژگي‌هاي كار سعدي اين است كه بسيار آگاهانه به بزرگان و حاكمان پند و اندرز مي‌دهد، چنانكه هيچ‌كس به اندازه او پادشاهان، حاكمان، صاحبان قدرت و زر و زور را به مهرباني و رعيت‌نوازي دعوت نكرده و به وظيفه خويش آگاه نساخته است.
سفرهاي فراوان به ديگر نقاط، ديد او را به جهان و جهانيان گسترده‌تر ساخت، به گونه‌اي كه فقط به مردم فارس و يا ايران نمي‌انديشيد، بلكه جهاني را مد نظرداشت.
برهمين مبناست كه نظريه بشردوستي و انساني او در ترجمه بيت "بني‌آدم اعضاي يكديگرند/ كه در آفرينش ز يك گوهرند" بر سردر تالار جامعه ملل نقش بسته است.
عالم مطلوب سعدي بر اساس عدالت و دادگستري نهاده شده، او پيشرفت هر حكومتي را در پيوند با مردم و طريقت را نيز در خدمت به خلق مي‌داند و با زيركي و هوشياري خردمندانه مي‌كوشد پادشاه را قبل از هر فرد ديگر به وظيفه رعيت‌پروري و مردمداري خويش آگاه سازد.
شايد سعدي تنها شاعري باشد كه كلامش را سهل و ممتنع مي‌دانند، زيرا سخن منظوم او به قدري شيوا و بي‌تكلف است كه به نثري روان و ساده نزديك است.
شاعراني همچون جامي در كتاب بهارستان، مجد خوافي در روضه‌ي خلد، قاآني شيرازي در پريشان، ميرزا ابراهيم خان تفرشي در ملستان و حكيم قاسمي كرماني در خارستان به تقليد از گلستان سعدي اشعار بسياري سروده‌اند كه البته هيچ يك را نمي‌توان در رديف اشعار سعدي قرار داد.
در سرودن غزل و بيان اخلاق و عرفان عملي جز حافظ شيرازي هنوز شاعري نتوانسته به سبك و شيوه سعدي غزل بسرايد.
سعدي پس از نگارش بوستان تا زمان درگذشت خويش، يعني زماني نزديك به كمتر از چهل سال، به خلق آثار ديگري در زمينه نظم و نثر پرداخت.
در نظم، به سرودن غزليات، قصايد و ترجيعات و در زمينه نثر، به نوشتن آثاري چون مجالس پنجگانه، نصيحه‌الملوك، رساله‌ي عقل و عشق و تقريرات ثلاثه همت گماشت.
"عبدالعلي دستغيب" منتقد ادبي بر اين باور است كه: اروپا، ادبيات فارسي را با شعر سعدي شناخت.
وي مي‌گويد: بعد از آغاز دوره رنسانس، اروپايي‌ها به شعر سعدي توجه كردند و آثار او به زبان‌هاي اروپايي ترجمه شد.
"كساني چون لافونتن، جنبه‌هاي داستاني آثار او را در كارهاي خود تاثير دادند و افرادي چون مونتسكيو، لامارتين و حتي ويكتورهوگو به جنبه‌هاي شعر سعدي توجه كردند.
وي مي‌گويد: گلستان سعدي زماني كه به فرانسه ترجمه شد، نهضت رمانتيسم فرانسه و بعد اروپا را تحت تاثير قرار داد، شعرايي چون "پوشكين" در روسيه و "امرسون" در آمريكا نيز تحت تاثير اشعار سعدي بوده‌اند.
سعدي سرانجام به سال ‪ ۶۹۱‬يا ‪ ۶۹۴‬هجري قمري روي در نقاب خاك كشيد و در شيراز به خاك سپرده شد.
 

 ديوان اشعار و بوستان در سايت ري را

   ديوان اشعار در سايت پارست

 

به نام خداوند جان و خرد                          کزين برتر انديشه برنگذرد

خداوند نام و خداوند جاي                           خداوند روزي ده رهنماي
خداوند کيوان و گردان سپهر                        فروزنده ماه و ناهيد و مهر
ز نام و نشان و گمان برترست                نگارنده‌ي بر شده پيکرست
به بينندگان آفريننده را                           نبيني مرنجان دو بيننده را
نيابد بدو نيز انديشه راه                          که او برتر از نام و از جايگاه
سخن هر چه زين گوهران بگذرد                    نيابد بدو راه جان و خرد
خرد گر سخن برگزيند همي                   همان را گزيند که بيند همي
ستودن نداند کس او را چو هست           ميان بندگي را ببايدت بست
خرد را و جان را همي سنجد اوي     در انديشه‌ي سخته کي گنجد اوي
بدين آلت راي و جان و زبان                      ستود آفريننده را کي توان
به هستيش بايد که خستو شوي            ز گفتار بي‌کار يکسو شوي
پرستنده باشي و جوينده راه              به ژرفي به فرمانش کردن نگاه
توانا بود هر که دانا بود                                ز دانش دل پير برنا بود
از اين پرده برتر سخن‌گاه نيست    ز هستي مر انديشه را راه نيست
 

 

 

 

 

گروه علمي فدک

کليه مطالب ارسالي با نام اشخاص و ذکر منبع در اين سايت درج مي شود

راهنما  |  آمار سايت  |  درباره ما  |  تماس با ما  |  نظر خواهي  | آرشيو  |  عضويت در سايت