كربوهيدرات‌ها يكي از مهمترين تركيبات موجود در بيشتر مواد غذايي مي‌باشند كه به صورت مولكول‌هاي مجزا بوده و يا به صورت مشاركت فيزيكي و يا از طريق پيوند شيميايي با ديگر مولكول‌ها ارتباط برقرار مي‌نمايند. قندها، كربوهيدرات‌هاي ساده‌اي مي‌باشند كه جهت عملكرد زندگي هر شخصي الزامي و مهم مي‌باشد. قندها به صورت كريستالي، محلول در آب و غالبا" با طعم شيرين هستند.

از آن جايي ‌كه كربوهيدرات‌ها در بردارنده گونه‌هاي كروموفور نمي‌باشند، از اين رو آشكارسازي با طيف‌سنجي ماوراي بنفش (UV ) تنها از طريق تلفيق با برخي از فرم‌هاي مشتق سازي پس از ستون امكان پذير مي‌باشد. آناليز قندها با آشكارساز UV داراي حساسيت كم بوده و كاربرد بسيار كمي دارد. آشكارسازي با انديس شكست ( RI ) با استفاده از كروماتوگرافي تبادل آنيوني انجام مي‌پذيرد. اما اين روش داراي حساسيت كم ( حد تشخيص بيشتر از 100 ميلي‌گرم بر ليتر ) بوده و نسبت به آشكارسازي پالس آمپرومتري ( PAD ) از عموميت كمتري برخوردار مي‌باشد.

 

استفاده عمده آشكارساز پالس آمپرومتري در كروماتوگرافي آنيوني در تعيين مقدار كربوهيدرات‌ها مي‌باشد. درpHهاي11 و بالاتر قندها به صورت آنيوني درآمده و توسط كروماتوگرافي آنيوني قابل آشكارسازي مي‌باشند. با توجه به اين‌كه اكسيژن داراي پاسخ كاتدي در سطح الكترود پلاتين در گستره كامل آشكارسازي آندي مي‌باشد، استفاده از الكترودهاي طلا در PADنسبت به الكترودهاي پلاتين ترجيح داده مي‌شود. استفاده از الكترود طلا سبب مي‌شود كه با بهينه نمودن پتانسيل آشكارسازي از تداخل‌هاي اكسيژن جلوگيري بعمل آيد.

 دستگاه  i871 Advanced Bioscan ساخت كمپاني Metrohm سوئيس يك دستگاه اندازه‌گيري تحت كنترل كامپيوتر جهت آناليز حساس كروماتوگرافي يوني با استفاده از آشكارساز پالس آمپرومتري مي‌باشد که جايگزين دستگاه  Bioscan  817  گرديده است. در مدل جديد با بهبود در سيستم الکترونيکي دستگاه مقدار نويز به ميزان قابل توجهي کاهش يافته است. اين واحد در تلفيق با پمپ كروماتوگرافي يوني e818 و سل اندازه‌گيري مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه در شكل 1 نمايي از اين سيستم نشان داده شده است.

  

   

 

شکل 1- نمايي از دستگاه i871 Advanced Bioscan در تلفيق با پمپ كروماتوگرافي يوني i818

 

كمپاني  Metrohm يك ستون جداسازي جديد با ظرفيت بالا به نامMetrosep Carb 1 جهت اندازه‌گيري كربوهيدرات‌ها با استفاده از حلال‌هاي قليايي و آشكارساز پالس آمپرومتري ارائه نموده است. مواد تبادل يوني بر پايه کوپلي‌مر استايرن – دي وينيل بنزن، ايجاد شرايط كاري پايدار وجداسازي مناسب بين مونو و دي ساكاريدها و نيز آناليز قند الكل‌ها و اليگوساكاريدها مي‌نمايد.

 

◄   محفظه فشردهBioscan:

محفظه فشردهBioscan   شامل اجزاي كروماتوگرافي يوني متفاوتي مي‌باشد. آشكارساز، يك سل در مسير جريان ( flow through cell ) با ساختار سه الكترودي جهت آشكارسازي آمپرومتري در حالت‌هاي DC  اسكن و پالس مي‌باشد. سل آشكارساز متشكل از يك الكترود كار طلا، الكترود كمكي فولادي و يك الكترود مرجع فاز جامد مي‌باشد.  عايق‌كاري كامل اجزاي ستون نه تنها شرايط گرمايي پايدار براي ستون‌هاي جداسازي ايجاد مي‌نمايد بلكه سبب حفاظت سيستم از تداخل‌گرهاي الكترومغناطيسي نيز مي‌گردد. با استفاده از آون حرارتي تعبيه شده در دستگاه از اين‌كه تمام اجزاي مهم به يك ثابت دمايي از 5 درجه سانتي‌گراد بالاي دماي محيط تا 60 درجه سانتي‌گراد با پايداريqą0.1ēC   برسد اطمينان حاصل نمود. جدا از الكترودها، تمام اجزاي دستگاه كه در تماس با حلال و نمونه هستند عاري از فلز مي‌باشند. مقدارpH  حلال تاثير مستقيم برروي واكنش الكتروشيميايي ايجاد شده در سطح الكترود كار دارد. به منظور داشتن خط زمينه پايدار و نيز شرايط اندازه‌گيري تكرارپذير بايد از صحتpH  حلال اطمينان حاصل نمود. از آن‌جايي‌كه واكنش الكتروشيميايي در سطح الكترود به انتقال مواد واكنش دهنده به سمت الكترود وابسته مي‌باشد، انتقال عاري از پالس با استفاده از جاذب پالس توصيه مي‌گردد. دستگاه Bioscan اندازه‌گيري كربوهيدرات‌ها، الكل‌ها و قند الكل‌ها را در ماتريس‌هاي متنوعي از جمله نوشيدني‌هاي غير الكلي، آب ميوه‌ها، محصولات لبني، شيرين كننده‌ها، شكلات، شيريني و آدامس امكان‌پذير مي‌سازد. حدهاي تشخيص با استفاده از ستون جداسازي    Metrosep Carb 1  در حدود 20-100 ميكروگرم بر ليتر( ppb ) در شرايط كاري استاندارد مي‌باشد.  به منظور آناليز نوشيدني كولاي معمولي و كولاي رژيمي، نمونه‌ها به نسبت 1:1000 با آب ديونيزه رقيق و گاززدايي گرديده و سپس از طريق فيلتر 45/0 ميكرون قبل از آناليز فيلتر مي‌گردد. مقادير گلوکوز‌، فروكتوز و سوكروز در كولاي معمولي به ترتيب 1/19، 5/18، 6/67 گرم بر ليتر بوده در حالي‌كه در كولاي رژيمي داراي ميزان مانيتول 0009/0 گرم بر ليتر، گلوكوز 069/0 گرم بر ليتر و زايلوز 0015/0 گرم بر ليتر و مقادير كمي گليسرول مي‌باشد. در مقايسه با كولاي معمولي، كولاي رژيمي داراي مقادير كمي از كربوهيدرات مي‌باشد. در شكل 2 و 3 آناليز نوشيدني کولاي معمولي و رژيمي نشان داده شده است .

 

شکل 2- اندازه گيري قندها در كولاي معمولي

 

شکل 3- اندازه گيري قندها در كولاي رژيمي

 

جهت آماده‌سازي نوشيدني‌ها استفاده از آب فوق خالص الزامي مي‌باشد. بيشتر کارخانجات نوشابه‌سازي عملکرد به خصوصي جهت تصفيه و خالص سازي آب دارند. معمولا" آب شهر از طريق غشاء اسمز معکوس    (RO) عبور داده مي‌شود و خروجي فرايندRO   جهت حذف ميکروب ازونيزه مي‌گردد. قبل از فرايند ازونيزه نمودن، آب با نمک‌هاي بسيار خالص مانند کلريد سديم، سولفات منيزيم و کلريد کلسيم به منظور ايجاد قدرت يوني مناسب تقويت مي‌گردد. در صورت حضور برميد در نمک‌هاي معدني امکان اکسيد شدن جزيي آن به يون برمات که قابليت سرطان زايي دارد وجود دارد. از اين رو تعيين مقادير کم برميد در نمک‌هاي معدني از اهميت ويژه‌اي برخوردار مي‌باشد. در شکل 4 اندازه‌گيري برميد در نمک‌هاي معدني با آشکارسازي مستقيمUV  نشان داده شده است.

شکل 4- اندازه گيري برميد در نكمهاي معدني با آشكار سازي مستقيم UV

 

 براي اندازه‌گيري ميزان كربوهيدرات‌ها در نمونه آدامس بدون قند، 10 ميلي‌گرم از آدامس بريده شده و به يك ليتر آب ديونيزه اضافه مي‌گردد. محلول حاصل شده با استفاده از حمام فراصوتي قبل از آناليز Sonicate  مي‌شود. مقادير زليتول ( Xylitol) سوربيتول، مانيتول و گلوكوز به ترتيب 132، 321، 46 و 15 ميلي‌گرم بر ليتر مي‌باشند كه در شكل 5 مشاهده مي‌شود.

 

شکل 5- اندازه گيري ميزان كربوهيدرات ها در نمونه آدامس بدون قند

 

 اندازه‌گيري قندها و قند الكل در ماست ميوه‌اي در شكل 6 نشان داده شده است. 10 گرم از ماست را در يك ليتر آب فوق خالص حل نموده و محلول حاصله را به نسبت 1:10  رقيق مي‌نماييم. نتايج 2/0، 8/0، 21، 4/7، 1/16، 5/26 و 77 ميلي‌گرم بر گرم به ترتيب براي اينوزيتول، سوربيتول، گلوکوز، گالاکتوز، فروکتوز، لاکتوز و سوکروز حاصل گرديده است.

 

شکل 6- اندازه گيري قندها و قند الكل ها در ماست ميوه اي

 

 با استفاده از دستگاه i817 Bioscan  اندازه‌گيري گالاكتوز، فروكتوز و لاکتوز در غذاي كودكان امكان‌پذير مي‌باشد. جهت اين آناليز 1 گرم از پودر نمونه را در يك ليتر آب فوق خالص به حالت معلق درآورده و محلول حاصل را سپس به نسبت 1:10 رقيق مي‌نماييم. در شكل 7 اندازه‌گيري مونو و دي ساكاريدها در غذاي كودكان مشاهده مي‌شود.

 

شکل 7- اندازه گيري گالاكتوز، فروكتوز و لاكتوز در غذاي كودكان با استفاده از دستگاه i817 Bioscan

e

آناليز ترکيبات مختلف قندهاي موجود در محلول‌هاي حاصل از مراحل مختلف فرايند استخراج چغندرقند بر روي ستون‌ Metorsep Carb 1-250 و استفاده از حلال هيدروکسيد سديم و آشکارسازي پالس آمپرومتري امکان پذير مي‌باشد که در شکل 8 مشاهده مي‌شود.

شکل 8- آناليز تركيبات مختلف قندهاي موجود در محلول هاي حاصل از مراحل مختلف فرايند استخراج چغندر قند

 

عسل يكي از مواد طبيعي حاصل از نکتار و رسوبات شيرين گياهان مي‌باشد كه توسط زنبور در كندوي زنبور عسل جمع آوري و ذخيره مي‌شود. تركيب عسل بسيار متغير مي‌باشد و اصولا" از قندهاي ساده مانند گلوكوز و فروكتور تشكيل مي‌شود. شيريني عسل‌هايي كه حاصل از يك گل تنها مي‌باشد بستگي به نسبت گلوكوز و فروكتور دارد. همچنين عسل در بردارنده انواع ديگري از قندها مانند سوكروزو آب نيز مي‌باشد. تركيب نوعي عسل شامل مواد زير مي‌باشد:

فروكتوز 38/38% ( از محدوده 90/30%- 25/44% ) گلوكوز: 30/30 % ( از محدوده 90/22% - 40/75 %)       آب  %17/20 ( از محدوده  %13/4- 22/9 %) و سوكروز : 31/1 % ( از محدوده %0/25-  %7/57 ).

 به منظور بدست آوردن سود تجاري فراوان، امكان توليد تقلبي عسل وجود دارد. اين امر با مخلوط نمودن شيره ذرت با فروكتوز بالا و يا شکر زرد تحقق مي‌پذيرد. از آنجايي كه اين پي بردن به تقلبي بودن عسل به صورت آزمايش چشمي و يا مزه نمودن آن امكان پذير نمي‌باشد، از اين رو با آناليز نمودن نسبت فروكتوز به گلوكوز مي‌توان تقلبي بودن عسل را آشكار نمود. معمولا" در صورتي كه نسبت فروكتوز به گلوكوز 2:1 باشد بيانگر خلوص عسل مي‌باشد. در نمونه‌هاي تقلبي با قند يا شكر اين نسبت به مقدار كمتري كاهش پيدا مي‌كند.

 

نسبت گلوكوز به فروكتوز در عسل به راحتي و با دقت بالا با استفاده از كروماتوگرافي يوني با آشكارساز پالس آمپرومتري قابل اندازه‌گيري مي‌باشد. نمونه با آب ديونيزه با حرارت دادن به منظور كمك  به عمل حل شدن به نسبت 1:10000 رقيق گرديده و از طريق فيلتر 45/0 ميكرون قبل از تزريق بهi817 Bioscan  فيلتر مي‌گردد. جداسازي از طريق ستون Metorsep Carb 1 با فاز متحرك هيدروكسيد سديم انجام مي‌پذيرد که در شکل 9 مشاهده مي‌گردد.

 

 شکل 9-اندازه گيري گلوكوز و فروكتوز در عسل با استفاده از آشكارساز پالس آمپرومتري

 

در شيمي غذايي تعيين مقادير قندها در محصولات لبني از اهميت فوق العاده‌اي برخوردار مي‌باشد. هنگامي كه اندازه‌گيري از طريق كروماتوگرافي يوني به صورت مستقيم انجام پذيرد، رسوب پروتئين‌ها اثرات مخربي بر روي ستون جداسازي ايجاد مي‌نمايد. استفاده از روش‌هاي رسوبي ( مانند روش رسوبي Carrez ) قبل از آناليز سبب جلوگيري از اين مشكل خواهد شد. با اين حال اين قبيل مرحله رسوب نمودن نمونه منجر به هم رسوبي و حتي تجزيه و تفكيك قندها مي‌گردد. با استفاده از روش دياليز مي‌توان بر اين مشكل غلبه نمود.

 

دياليز يك روش مناسب جهت جداسازي مواد با مولكول‌هاي كوچك از مواد با ملكول‌هاي بزرگ ( كلوئيدها ) از طريق يك غشاء نيمه تراوا مي‌باشد. اين روش همچنين تحت عنوان "شويش خون" ناميده مي‌شود و مورد استفاده بيماراني كه از ناتواني مزمن كليه رنج مي‌برند مي‌باشد.

 

مواد با ملكول‌هاي كوچك موجود در خون شامل يون‌هايي مي‌باشند كه در تعادل الكتروليتي موثر مي‌باشند. اگر كليه كارايي خود را از دست دهد و به طور مناسبي عمل ننمايد غلظت يون‌ها در خون افزايش خواهد يافت و در نتيجه عملكرد متابوليكي آن اثر مطلوبي نخواهد داشت. اين بدين معناست كه غلظت يون‌ها بايد به صورت زمان‌هاي متوالي و منظم كاهش پيدا كند. اين كار از طريق دياليز با روش "جريان پيوسته" انجام مي‌پذيرد كه در شكل 10 نشان داده شده است.

 

 

 شکل 10-رش "جريان پيوسته" عدم تعادل غلظتي بين دو محلول پذيرنده و نمونه

 

محلول پذيرنده با قدرت يوني بسيار پايين – معمولا" آب فوق خالص – به سمت غشاء نيمه تراوا پمپ مي‌شود. جريان خون نيز از سمت ديگر غشاء عبور داده مي‌شود. يون‌هاي موجود در نمونه خون با قدرت يوني بالا، از ميان غشاء به سمت محلول پذيرنده با قدرت يوني پايين عبور مي‌نمايد. در روش "جريان پيوسته" محلول پذيرنده به طور دايم تجديد و نو مي‌گردد. بايد دقت شود كه تعادل غلظتي بين دو محلول پذيرنده و نمونه صورت نگيرد.

 

◄   آماده‌سازي نمونه بوسيله دياليز:

آماده‌سازي نمونه بوسيله دياليز، يك روش كاملا" متفاوت با روش فوق مي‌باشد. محلول پذيرنده و محلول نمونه بايد حتما" داراي غلظت يكسان باشند تا نتايج درستي حاصل گردد. بدين منظور شركت Metrohm سوئيس روش داراي حق امتياز "جريان ايستا" را توسعه داده است. مانند روش "جريان پيوسته" محلول نمونه به صورت پيوسته به سمت غشاء نيمه تراوا پمپ مي‌شود كه در شكل 11 قابل مشاهده مي‌باشد. تفاوت آنها در ثابت ماندن محلول پذيرنده در روش "جريان ايستا" مي‌باشد. اين بدان معني مي‌باشد كه تعادل بين نمونه محلول و نمونه پذيرنده برقرار مي‌شود. بسته به نوع ماتريس نمونه و ميزان نمونه با ملكول‌هاي بزرگ، اين عمليات كمتر از ده دقيقه در سل جديد Metrohm به طول مي‌انجامد.

 

 

 

  شکل 11-"روش جريان ايستا" وجود تعادل غلظتي بين دو محلول پذيرنده و نمونه

 

هنگامي كه تعادل برقرار گرديد، محلول پذيرنده همراه با نمونه دياليز شده به سمت محفظه نمونه انتقال پيدا كرده و تزريق صورت مي‌گيرد. شير كنترل در سيستم كروماتوگرافي يوني Metrohm اجازه مي‌دهد در حالي‌كه يك نمونه اندازه‌گيري مي‌شود نمونه بعدي قبلا" دياليز شده باشد كه اين امر باعث صرفه‌جويي در وقت مي‌شود. اين سيستم، شبيه به هر سيستم كروماتوگرافي يوني، به راحتي كاليبره مي‌شود. کارايي دياليز با مقايسه بين تزريق مستقيم و دياليز قابل تعيين بوده و در محدوده بين 97 درصد تا 99 درصد مي‌باشد. توصيه مي‌شود كه استاندارد مرجع كه سطح زير پيك آن مشخص مي‌باشد هر روز اندازه‌گيري شود. اين كار باعث مي‌شود كه عملكرد سيستم براحتي كنترل گردد. بسته به نوع ماتريس نمونه، طول عمر كاري غشاء تا يك هفته و يا بيشتر از صد تزريق مي باشد.

 

◄   جداسازي قندهاي با جرم ملكولي پايين از پروتئين‌ها:

جداسازي قندهاي با جرم ملكولي پايين از پروتئين‌ها با جرم ملكولي بالا به طور عمده توسط فشار اسمتيك در غشاء انجام مي‌پذيرد. اين بدين معناست كه به واسطه تفاوت غلظتي موجود در دو سمت غشاء سلولوزي، قندها از سمت جريان نمونه به سمت محلول پذيرنده ( آب فوق خالص ) مهاجرت نموده و اجزاي پروتئين با جرم مولكولي بالا در سمتي از غشاء كه نمونه در جريان است قرار مي‌گيرد. اين مرحله آماده سازي به صورت خطي و در جريان (inline) انجام مي‌پذيرد و در نتيجه به طور كامل خودكار مي‌باشد. زمان مورد  نظر براي عمل دياليز قابل چشم پوشي مي‌باشد، زيرا عمل دياليز در حين ثبت كروماتوگرام نمونه قبلي انجام مي‌پذيرد. 

 

فرايند آماده سازي نمونه به صورت خطي در 4 مرحله به وقوع مي پيوندد كه عبارتند از:

1-      شستشوي سيستم آماده سازي نمونه

2-      دياليز نمونه ( در حالت در جريان بودن محلول نمونه و ساكن بودن محلول پذيرنده )

3-      انتقال محلول پذيرنده كه حاوي آناليت بوده به محفظه تزريق با در جريان بودن نمونه و محلول پذيرنده 

4-      تزريق محلول پذيرنده به سيستم كروماتوگرافي يوني

جهت انجام عمل دياليز بوسيله واحد دياليز بكارگيري مايع كروماتوگرافي يوني i833 نياز به دو پمپ پريستالتيك مي‌باشد. يك پمپ ( واحد دياليز i833) جهت انتقال محلول پذيرنده و ديگري ( واحد پمپ i833 ) جهت انتقال نمونه بكار گرفته مي‌شود. يك كانال از هر پمپ جهت انتقال محلول به سلول دياليز و كانال دوم جهت برداشتن محلول از سلول دياليز مورد استفاده قرار مي‌گيرد. استفاده از اين سيستم، جريان ثابت و شرايط فشار ثابت در دو جهت غشاء دياليز را تضمين مي‌نمايد. در شكل 12 نمايي از اين سيستم نشان داده شده است.

شکل 12-نمايي از سيستم دياليز با استفاده از دو پمپ پريستاتيك

i

شير و عسل تنها مواد غذايي هستند كه تنها عملكرد آن‌ها در طبيعت، در مواد غذايي مي‌باشد. نقش اساسي شير در تغذيه مي‌باشد. شير يك ماده غذايي بسيار پيچيده بوده كه در بردارنده بالغ بر صد هزار مولكول مي‌باشد. بنابراين، معمولا تنها يك تركيب تقريبي از شير داده مي‌شود. شير تركيبي از آب، هيدرات كربن، چربي، پروتئين، مواد معدني و ويتامين مي‌باشد. شير و محصولات حاصل از آن روزانه به گونه‌هاي مختلفي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. تقاضاي مصرف كنندگان براي استفاده از شير با كيفيت بسيار بالا مسئوليت چشمگيري در فرايندهاي لبني، خرده فروشي‌ها و توليد كننده‌هايي كه مسئول توليد شير و محصولات حاصل از شير سالم هستند ايجاد مي‌نمايد. در حال حاضر آزمايش‌ها و آناليزهاي متنوعي جهت آزمايش خلوص در تركيبات شير و محصولات حاصل از آن انجام مي‌پذيرد. اغلب اين آزمايش‌ها جهت كنترل كيفيت شير بكار گرفته مي‌شود.

لاكتوز ( دي ساكاريد حاصل از D – گلوکوز و D – گالاكتوز ) از عمده‌ترين هيدرات كربن موجود در شير در اكثر نمونه‌ها مي‌باشد. علاوه بر لاكتوز، شير در بردارنده كربوهيدرات‌هاي ديگري در ميزان كم از قبيل گلوكوز، گالاكتوز و اليگوساكاريدها نيز مي‌باشد. لاكتوز كربوهيدراتي مي‌باشد كه تنها در شير يافت شده و در هيچ جاي ديگري در طبيعت يافت نمي‌شود. لاكتوز جهت تهيه بيشتر فرآورده‌هاي لبني از قبيل ماست مورد استفاده قرار مي‌گيرد. امكان آناليز كربوهيدرات‌هاي متعدد موجود در شير با استفاده از سيستم كروماتوگرافي يوني و آشكارساز پالس آمپرومتري وجود دارد. كروماتوگرام نوعي در شكل 13 آورده شده است.

شکل 13-آناليز كربوهيدرات هاي موجد در شير با استفاده از آشكارساز پالس آمپرومتري

 

تمام مواد معدني كه در رژيم غذايي انسان ضروري مي‌باشند در شير گاو يافت مي‌شود. با اين وجود عمده مواد معدني موجود در شير، كلسيم و فسفر مي‌باشد. نمك‌هاي معدني موجود در شير شامل دو فرم مي‌باشد كه عبارتند از: 1) يون‌هاي با وزن مولكولي پايين ( نمك‌هاي نفوذ پذير )، 2) نمك‌هاي غير قابل نفوذ پذير كه با پروتئين پيوند برقرار مي‌كنند. كاتيون‌هاي معمول در شير شامل پتاسيم، سديم، كلسيم، منيزيم و بيشتر آنيون‌هاي معمول شامل كلر و فسفات معدني مي‌باشند. از ميان اين يون‌ها، پتاسيم، سديم و كلر تماما" نفوذ پذير مي‌باشند. يون‌هاي عمده فاز غير قابل نفوذ ( كلوئيدي ) شامل كلسيم، منيزيم، فسفات معدني و سيترات مي‌باشند كه با مايسل كازئين پيوند تشكيل مي‌دهند.

 

مقادير كم يديد باعث اختلال در تيروئيد مي‌شود. در صنعت لبنيات، از يدوفر به عنوان مواد ضد عفوني كننده استفاده مي‌شود كه سبب افزايش مصرف يديد در اشخاص مي‌گردد. از اين رو تعيين مقدار يديد در رژيم غذايي از اهميت ويژه اي برخوردار مي‌باشد كه در شكل 14 اندازه‌گيري يديد با استفاده از آشکارسازي الکتروشيميايي در محصولات لبني نشان داده شده است.

 

شکل 14-اندازه گيري يديد در محصولات لبني

 

اندازه‌گيري آنيون‌هاي مختلف در نمونه شير با استفاده از سيستم دياليز به عنوان سيستم آماده سازي نمونه كه سبب حذف مولكول‌هاي بيولوژيكي و ماتريس با وزن مولكولي بالا مي‌شود در شكل 15 مشاهده مي‌شود.

 

شکل 15-اندازه گيري آنيون هاي مختلف در نمونه شير با استفاده از سيستم دياليز

 

علاوه بر اندازه‌گيري آنيون‌ها امکان اندازه‌گيري کاتيون‌هاي مختلف در نمونه شير وجود دارد. در شکل 16 اندازه‌گيري کاتيون‌هاي موجود در شير با استفاده از سيستم دياليز نشان داده شده است.

شکل 16-اندازه گيري كاتيون هاي مختلف در نمونه شير با استفاده از سيستم دياليز

 

اندازه‌گيري آنيون‌ها و كاتيون‌هاي مختلف در نمونه آب پرتقال با استفاده از آماده سازي نمونه inline با روش دياليز امكان پذير مي‌باشد كه در شكل 17 و 18 نشان داده شده است. از آن جايي که سيترات در آب پرتقال موجود مي‌باشد و ماندگاري زيادي بر روي ستون دارد از اين‌رو انجام گراديان مرحله‌اي با حلال با غلظت بالاتر بعد از هر کروماتوگرام به منظور شستشوي آن از ستون توصيه مي‌گردد. در غير اين صورت يک پيک پهن سيترات همراه با هر کروماتوگرام مشاهده خواهد شد.

شکل 17-اندازه گيري آنيون هاي مختلف در نمونه آب پرتقال  با استفاده از آماده سازي نمونه باروش دياليز

 

شکل 18-اندازه گيري كاتيون هاي مختلف در نمونه آب پرتقال  با استفاده از آماده سازي نمونه باروش دياليز

 

اندازه‌گيري يون‌هاي كلريد، نيترات، فسفات، سولفات و سيترات در برخي از نوشيدني‌هاي از جمله کولا و انواع ليمونادها برروي ستون Metrosep A Supp 5-100 با استفاده از حلال كربنات / هيدروژن كربنات و آشكارسازي هدايت سنجي امكان پذير مي‌باشد. در شكل 19 جداسازي آنيون‌هاي موجود در اين قبيل نوشيدني‌ها مشاهده مي‌شود. جهت حذف مزاحمت‌هاي آنيوني از حلال، بين ضربه‌گير پالس و شير تزريق، ستونMetrosep A Trap 1 تعبيه مي‌گردد.

 

؟

شکل 19-اندازه گيري آنيون هاي موجود در ليموناد با استفاده از آشكارسازها هدايت سنجي

 

اندازه‌گيري کافئين به عنوان يکي از عوامل طعم دهنده در نوشيدني‌هاي غير الکلي با استفاده از مخلوط سديم هيدروژن فسفات و متانول به عنوان حلال و آشکار‌ساز مرئي/ ماوراي بنفش ميسر مي‌باشد که در شکل 20 مشاهده مي‌شود.

شکل 20-اندازه گيري كافئين در نوشيدني غير الكلي كولا با آشكارسازها مرئي/ ماوراي بنفش

 

اندازه‌گيري ده هيدرات كربن موجود در شكلات در شكل 21 نشان داده شده است. يک گرم از نمونه در 100 ميلي ليتر آب فوق خالص حل گشته و بعد از رقيق سازي با آب به نسبت 1:100، تزريق صورت مي‌گيرد.